pl en
klatka z filmu
Zobacz więcej filmów:
ikona domyślnego filmuikona filmu powietrzeikona filmu wodaikona filmu odpadyikona filmu hałasikona filmu różnorodnośćikona filmu promieniowanie
Czy wiesz, że

Poniższe informacje o stanie środowiska w województwie zachodniopomorskim zostały zaczerpnięte z raportu pt. „Krajowy raport mozaikowy. Stan środowiska w województwach w latach 2000-2007”.

Zobacz: raporty o stanie środowiska w województwie zachodniopomorskim opracowywane przez WIOŚ w Szczecinie

Województwo zachodnio-pomorskie

  1. Ochrona powietrza
  2. Ochrona wód
  3. Ochrona przed hałasem
  4. Ochrona powierzchni ziemi
  5. Gospodarowanie odpadami
  6. Ochrona przyrody

 

Województwo zachodniopomorskie położone jest w północno-zachodniej części Polski nad Morzem Bałtyckim i Zalewem Szczecińskim. Od zachodu graniczy z Niemcami (z landem Meklemburgią-Pomorzem Przednim i Brandenburgią). Granica z Niemcami ma długość 184,9 km, granica morska 186,6 km. Stolicą województwa jest Szczecin, w którym w 2007 roku mieszkało 407 814 mieszkańców (według danych GUS).

Województwo zachodniopomorskie odznacza się dużym w skali kraju odsetkiem powierzchni zalesionych, mnogością zbiorników wodnych oraz wielkim bogactwem i różnorodnością przyrodniczą. Walory naturalne skupione są w postaci różnych form ochrony przyrody. Na terenie województwa znajdują się dwa parki narodowe: Woliński i Drawieński Park Narodowy, siedem parków krajobrazowych, kilkanaście rezerwatów przyrody oraz wiele obszarów chronionego krajobrazu.

W latach 2000-2007 na skutek podejmowanych działań na rzecz ochrony środowiska oraz restrukturyzacji gospodarki, w tym realizacji zobowiązań wobec Unii Europejskiej, obserwuje się wolną, ale systematyczną poprawę stanu środowiska.

Produkt krajowy brutto (PKB) obrazuje końcowy rezultat działalności wszystkich podmiotów gospodarki. W województwie zachodniopomorskim w latach 2000-2007 nastąpił wzrost wartości produktu krajowego brutto na mieszkańca. W 2000 roku wartość PKB wynosiła 19 739 złotych na mieszkańca, a w roku 2007 wzrosła do 27 708 złotych. Notowany wzrost PKB w latach 2000-2007 jest wynikiem sukcesywnej poprawy sytuacji gospodarczej regionu.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Wartość PKB na 1 mieszkańca w województwie zachodniopomorskim w latach 2000-2007 (źródło: GUS)


Ochrona powietrza

Głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza w województwie zachodniopomorskim jest emisja antropogeniczna, na którą składa się emisja z działalności przemysłowej, emisja z sektora bytowego oraz emisja komunikacyjna ze środków transportu samochodowego.

W oddziaływaniu na jakość powietrza w województwie stwierdza się wciąż rosnące znaczenie emisji powierzchniowej z sektora bytowego oraz emisji liniowej z transportu samochodowego. Natomiast emisja punktowa z sektora przemysłowego wykazuje tendencję malejącą. Na zabudowanych obszarach miast, szczególnie w aglomeracji Szczecina, występują zagrożenia jakości powietrza związane z pyłem PM10. Obserwowany w ostatnich latach stały rozwój transportu samochodowego stwarza zagrożenie dla ludzi i środowiska, przede wszystkim ze względu na występowanie w powietrzu stężenia dwutlenku azotu. Oprócz aglomeracji Szczecin i innych większych miast województwa, zagrożenia związane z emisją z transportu samochodowego mogą występować również w skali lokalnej w obszarach zabudowanych, przez które przebiegają główne szlaki komunikacyjne o dużym natężeniu ruchu, szczególnie pojazdów ciężkich. Zanieczyszczenia emitowane prze pojazdy biorą udział w reakcjach fotochemicznych tlenków azotu i lotnych związków organicznych zachodzących w atmosferze, wpływających na wzrost stężenia ozonu w warstwie troposferycznej (przyziemnej).

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia dwutlenku siarki na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: WIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia dwutlenku azotu na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: WIOŚ)


W latach 2000-2007 nie zaobserwowano spadkowej tendencji stężeń PM10 w powietrzu.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia pyłu PM10 na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: WIOŚ)


Pomiary poziomów stężeń ozonu wykonywane są na 2 stanowiskach: miejskim (od 2000 r.) i pozamiejskim (od 2004 r.). Liczba dni ze stężeniami 8-godzinnymi wyższymi niż 120 µg/m3 na obu tych stanowiskach w poszczególnych latach wynikała z panujących w danym roku warunków meteorologicznych.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnia arytmetyczna z liczby dni ze stężeniami 8-godz. ozonu wyższymi od 120 μg/m3 w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: WIOŚ)


Spadek emisji z zakładów szczególnie uciążliwych w województwie zachodniopomorskim ma związek przede wszystkim z inwestycjami proekologicznymi zrealizowanymi w ostatnich latach w sektorze energetycznym, głównie przez Zakłady Elektrowni Dolna Odra (ZEDO) i Szczecińską Energetykę Cieplną (SEC). Największe inwestycje proekologiczne zrealizowane na rzecz ochrony powietrza przez ZEDO, to przede wszystkim:

  • wymiana elektrofiltrów – ograniczenie emisji pyłu;

  • budowa instalacji odsiarczania spalin na blokach energetycznych w Elektrowni „Dolna Odra” – dalsze ograniczenie emisji SO2;

  • instalacja palników niskoemisyjnych – ograniczenie emisji NOx;

  • budowa instalacji odsiarczania i odazotowania spalin w Elektrowni „Pomorzany” w Szczecinie;

  • budowa nowego komina w Elektrowni „Pomorzany” w Szczecinie.

Wynikiem proekologicznych działań Szczecińskiej Energetyki Cieplnej (SEC) jest modernizacja eksploatowanych kotłowni. Ograniczenie emisji podstawowych gazowych i pyłowych zanieczyszczeń do powietrza z obszaru Szczecina możliwe było poprzez przejście z kotłowni koksowych na kotłownie gazowe, a także poprzez zastąpienia kotłowni lokalnych podłączeniami do sieci miejskiej.


Ochrona wód

Kluczowe znaczenie dla stanu jakości wód powierzchniowych i podziemnych ma działalność antropogeniczna w obszarze zlewni. Główne zagrożenia jakości wód stanowi zapotrzebowanie na wodę (eksploatacja zasobów wodnych) oraz odprowadzenie ścieków powstających w wyniku działalności człowieka. Źródła zanieczyszczeń odprowadzanych do wód mogą być klasyfikowane w zależności od intensywności użytkowania i zagospodarowania zlewni oraz sposobu transportu do środowiska. Analizując przyczyny stanu jakości wód należy pamiętać również o źródłach naturalnych, które przyczyniają się głównie do eutrofizacji wód. Jednak do najbardziej znaczących źródeł zanieczyszczeń należą źródła związane z działalnością człowieka. Na jakość wód wpływają przede wszystkim ścieki odprowadzane ze źródeł punktowych sektora komunalnego i sektora przemysłowego oraz zanieczyszczenia obszarowe z rolnictwa. W latach 2000-2007 wpływ działalności człowieka wywierany na środowisko wodne województwa zachodniopomorskiego ulegał stopniowemu zmniejszeniu.

 

Ocena eutrofizacji wód powierzchniowych na skutek zanieczyszczeń ze źródeł komunalnych w latach 2004–2007 (źródło: WIOŚ)

 

W ramach Państwowego Monitoringu Środowiska w 2007 roku przebadano 42 jednolite części wód rzek spośród 100 wyznaczonych na obszarze województwa zachodniopomorskiego, a ich ocena nastąpi po zakończeniu cyklu monitoringu diagnostycznego i przebadaniu wszystkich jednolitych części rzek

Spośród 30 jezior badanych w latach 2004-2007 status akwenów zeutrofizowanych uzyskały 22 jeziora. Analiza trendów zachodzących zmian w jakości wód wykonana dla Odry w Krajniku Dolnym oraz ujściowych odcinków rzek Przymorza (Rega, Parsęta i Wieprza) wykazuje powolne obniżanie się stężeń tych zanieczyszczeń.

Stężenie związków organicznych wyrażonych wskaźnikiem BZT5 w wodach rzek Przymorza występuje na niskim poziomie w wodach Parsęty i Wieprzy na ustabilizowanym poziomie, a w Redze wykazuje tendencję spadkową. W silnie zeutrofizowanych wodach Odry średnie stężenia zanieczyszczeń organicznych są wyższe.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne wartości BZT5 w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: WIOŚ)


Stężenie azotu ogólnego w wodach rzek województwa zachodniopomorskiego na ogół jest niskie.

W rzekach Przymorza wartości stężeń fosforu ogólnego od 2000 roku były poniżej wartości 0,20 mg P/l, a w wodach Odry wahały się od 0,2 do 0,28 mg P/l wykazując wyraźną tendencję malejącą.

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia azotu ogólnego w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia fosforu ogólnego w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia niklu w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: WIOŚ)

 

W latach 2000-2007 zawartość azotanów w wodach podziemnych badanych w ramach monitoringu krajowego na terenie województwa zachodniopomorskiego była niska i w przypadku 87% punktów kształtowała się na poziomie. poniżej 10 mg/dm3.

 

azotany,woda,zachodniopomorskie

Zawartość azotanów w wodach podziemnych w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim według badań monitoringowych sieci krajowej (źródło: GIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Jakość wód podziemnych w roku 2007 w województwie zachodniopomorskim według badań monitoringowych sieci krajowej (źródło: GIOŚ)


Badania wód podziemnych wykonane w ramach monitoringu krajowego na terenie województwa zachodniopomorskiego w 2007 roku wykazały, że w 68,4% badanych punktów stan chemiczny wód jest dobry (klasa I, II i III). W pozostałych punktach (31,6 %) stwierdzono występowanie wód o słabym stanie chemicznym (klasa IV i V).

W najbliższych latach należy oczekiwać dalszego wzrostu liczby ludności korzystającej z oczyszczalni ścieków dzięki realizacji Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych. Do największych inwestycji podjętych w ramach programu należy projekt pod nazwą "Poprawa jakości wody w Szczecinie", będący również jedną z największych inwestycji tego typu w Europie środkowo-wschodniej. Celem przedsięwzięcia jest kompleksowe uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej Szczecina. Kluczową inwestycją projektu jest budowa mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków Pomorzany oraz modernizacja i rozbudowa oczyszczalni ścieków Zdroje.

 

Widok oczyszczalni ścieków „Pomorzany” na etapie budowy (źródło: ZWIK Szczecin)


Ochrona przed hałasem

Dominującym źródłem hałasu w województwie zachodniopomorskim jest ruch drogowy, który charakteryzują takie czynniki jak: natężenie ruchu i struktura strumienia pojazdów, szczególnie udział pojazdów ciężkich, płynność ruchu, organizacja ruchu. Ważny jest także stan nawierzchni i nachylenie jezdni.

Do najważniejszych źródeł hałasu przemysłowego w województwie zachodniopomorskim zaliczyć należy duże zakłady drzewne i kamieniarskie. Na terenie miasta Szczecin głównym źródłem hałasu przemysłowego była Stocznia Szczecińska Nowa.

W odniesieniu do wszystkich zakładów objętych pomiarami w latach 2000-2007 procent zakładów przekraczających dopuszczalne poziomy hałasu w porze nocnej nie przekracza 18%

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Rozkład przekroczeń poziomów dopuszczalnych dla zakładów przemysłowych w  porze nocnej w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Procent zbadanych długości odcinków ulic w miastach, przy których emisja hałasu przekraczała poziomy dopuszczalne w porze dziennej w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Procent zbadanych długości odcinków ulic w miastach, przy których emisja hałasu przekraczała poziomy dopuszczalne w porze nocnej w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: WIOŚ)


W ostatnich latach zwiększyła się świadomość społeczna związana z zagrożeniem hałasem. Tym samym wzrosła ilość działań podejmowanych na rzecz przeciwdziałaniu zagrożeniom powodowanym przez hałas. Powstały obwodnice dla miejscowości najbardziej narażonych na hałas: Kobylanka, Morzyczyn, Zieleniewo, Goleniów, Wolin, Karlino, Kamień Pomorski, Sławno, Darłowo.

Kolejnym działaniem mającym na celu ochronę mieszkańców przed ponadnormatywnym poziomem hałasu jest stawianie ekranów akustycznych. Ekrany powstają na wszystkich nowych i modernizowanych drogach. Stwierdza się jednak brak działań ochronnych na drogach już istniejących, na których stan klimatu akustycznego jest niezadowalający.


Ochrona powierzchni ziemi

W latach 2000-2007 w województwie nie stwierdzono istotnych zmian w strukturze użytkowania gruntów, chociaż wzrasta liczba gruntów rolnych wyłączonych na cele nierolnicze, głównie mieszkalne. Brak jest również istotnych zmian wielkości powierzchni podlegających procesom degradacji i dewastacji. Warto zaznaczyć, iż w ramach zmian struktury użytkowania gruntów rośnie w dużym tempie liczba certyfikowanych gospodarstw ekologicznych. Grunty leśne przekształcane są w niewielkim stopniu.

 

Zmiany struktury użytkowania gruntów w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim dotyczą przede wszystkim przekształceń na użytki rolne oraz grunty leśne, zadrzewienia i zakrzewienia. Zaznaczyć należy, że przekształcenia te stanowią niewielki odsetek powierzchni województwa i odznaczają się niewielką dynamiką zmian.

 

grunty,zachodniopomorskie

Zmiany struktury użytkowania gruntów w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: GUS)


Należy stwierdzić, iż w ramach zmian struktury użytkowania gruntów w województwie zachodniopomorskim rośnie w dużym tempie liczba certyfikowanych gospodarstw ekologicznych. Jest to wciąż niewielki odsetek gruntów, jednak należy zaznaczyć, że zauważalna jest silna tendencja wzrostowa. W latach 2000-2007 powstało ich 743 i można oczekiwać dalszego trendu rosnącego.

 

gospodarstwa ekologiczne,zachodniopomorskie

Gospodarstwa ekologiczne w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: GUS)


Gospodarowanie odpadami

Od 2000 roku w województwie zachodniopomorskim obserwuje się ciągły i istotny spadek ilości odpadów komunalnych zebranych w ciągu roku w przeliczeniu na 1 mieszkańca z 523 kg w 2000 roku do 208 kg w 2007 roku. Zjawisko zmniejszania się ilości odpadów komunalnych, przy braku wyraźnej poprawy zagospodarowania tymi odpadami, jest niepokojące (pozbywanie się odpadów w sposób niekontrolowany, między innymi powstawanie tzw. „dzikich wysypisk”, spalanie odpadów w domowych piecach, itp.).

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Odpady komunalne zebrane w przeliczeniu na 1 mieszkańca w latach 2000-2007 w województwie zachodniopomorskim (źródło: GUS)


Obserwowane w województwie zachodniopomorskim wahania ilości wytwarzanych odpadów przemysłowych wiążą się z wahaniami wielkości produkcji największego zakładu, wytwórcy ok. 70% ogólnej masy odpadów tj. Zakładów Chemicznych „Police” SA. W 2007 roku na terenie województwa wytworzono około 6,7 mln Mg odpadów, zaś w ZCh „Police” SA – 4,6 mln Mg odpadów.

 

odpady,zachodniopomorskie

Ilość odpadów w województwie zachodniopomorskim w latach 2000-2007 na tle zmian PKB (źródło: GUS)


Odpad charakterystyczny dla województwa - fosfogipsy, stanowiące około 40% ogólnej masy odpadów wytwarzanych w województwie, od wielu lat w całości deponowany jest na składowisku zakładowym ZCh „Police” SA.

 

Widok na nowoczesne składowisko odpadów w miejscowości Wardyń Górny, gm. Połczyn Zdrój   (źródło: MPGO Wardyń Górny)

 

Sukcesywnie likwidowano instalacje termicznego unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych nie spełniających wymogów ochrony środowiska.

W ostatnich latach nieznacznie zwiększa się udział odpadów zebranych selektywnie w ogólnej masie odpadów komunalnych. W 2007 roku selektywnie zebrano ok. 24 tys. Mg odpadów, co stanowi około 4,8% ogólnej masy odpadów komunalnych, podczas gdy w 2002 roku zebrano około 9 tys. Mg odpadów stanowiących 1,5% ogólnej masy odpadów.

W latach 2000-2007 widoczny jest pozytywny trend zamykania składowisk nie spełniających wymogów ochrony środowiska. W tym okresie zamknięto 35 obiektów, zaś do eksploatacji oddano tylko kilka nowoczesnych obiektów.


Ochrona przyrody

Województwo zachodniopomorskie odznacza się dużym odsetkiem powierzchni zalesionych. Według GUS łączna powierzchnia lasów w województwie zachodniopomorskim stanowi 34,6% ogółu powierzchni. Zdecydowanie dominują lasy pozostające we władaniu instytucji publicznych tj. będące własnością Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych i Parków Narodowych oraz stanowiące własność gmin. Województwo zachodniopomorskie posiada na swoim terenie liczne walory przyrodnicze oraz obszary wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi i kulturowymi (mapa 2). Skupione są one w postaci różnych form ochrony przyrody. Na terenie województwa znajdują się dwa parki narodowe: Woliński i Drawieński Park Narodowy (zlokalizowany na pograniczu trzech sąsiadujących województw) oraz siedem parków krajobrazowych, 87 rezerwaty przyrody oraz wiele obszarów chronionego krajobrazu.

 

 

Rozmieszczenie parków narodowych, krajobrazowych oraz obszarów chronionego krajobrazu w województwie zachodniopomorskim

 

Wśród osobliwości przyrodniczych należy wspomnieć o wolnościowym stadzie żubrów bytującym na terenie Nadleśnictwa Mirosławiec (RDLP Piła) i Nadleśnictwa Świerczyna (RDLP Szczecinek) oraz na przylegających do kompleksów leśnych terenach rolnych. Przez przeważającą część roku zwierzęta tworzą jedno duże stado do 20 osobników, a pozostałe poruszają się w okolicy pojedynczo lub w niewielkich grupach. Latem żubry rozpraszają się na większym obszarze i wędrują w małych grupach. Nadzór nad stadem sprawuje Dyrekcja Drawskiego i Ińskiego Parku Krajobrazowego.

Zachodniopomorskie lasy to również biotopy lęgowe dla herbowego gatunku – orła bielika (Haliaeetus albicilla). Ptak ten najliczniej występuje w rejonie Zalewu Szczecińskiego w lasach Wolińskiego Parku Narodowego i w Puszczy Wkrzańskiej na Równinie Polickiej. W pobliżu Zalewu Szczecińskiego gniazduje około 100 par. Na terenie Wolińskiego Parku Narodowego corocznie przystępują do lęgów 3-4 pary. Zdarza się, że jedna para może mieć nawet 4-5 gniazd w swoim rewirze i przemiennie je użytkować. Gniazda, które użytkowane są przez wiele lat stopniowo „rozrastają się” osiągając wysokość nawet do 4 m i wagę do 1 tony.


Aby przeczytać więcej informacji kliknij -> krajowy_raport_mozaikowy.pdf ikona_pdf
nfos