pl en
klatka z filmu
Zobacz więcej filmów:
ikona domyślnego filmuikona filmu powietrzeikona filmu wodaikona filmu odpadyikona filmu hałasikona filmu różnorodnośćikona filmu promieniowanie
Czy wiesz, że

Poniższe informacje o stanie środowiska w województwie warmińsko-mazurskim zostały zaczerpnięte z raportu pt. „Krajowy raport mozaikowy. Stan środowiska w województwach w latach 2000-2007”.

Zobacz: raporty o stanie środowiska w województwie warmińsko-mazurskim opracowywane przez WIOŚ w Olsztynie

Województwo warmińsko-mazurskie

  1. Ochrona powietrza
  2. Ochrona wód
  3. Ochrona przed hałasem
  4. Ochrona powierzchni ziemi
  5. Gospodarowanie odpadami
  6. Ochrona przyrody

 

Województwo warmińsko-mazurskie położone jest w północno-wschodniej części Polski. Zajmuje powierzchnię 24 173 km2 i jest czwartym pod względem wielkości województwem w kraju. Północna granica województwa jest granicą państwową z Rosją. W 2007 roku województwo warmińsko-mazurskie liczyło 1 426 155 mieszkańców, co stanowiło niecałe 4% ogółu ludności Polski. Blisko 60% ludności zamieszkuje miasta. Gęstość zaludnienia była niska – 59 osób na 1 km2. Stolicą województwa jest Olsztyn, liczący około 175,7 tys. mieszkańców.

Województwo warmińsko-mazurskie jest czwartym pod względem wielkości powierzchni województwem w kraju, zajmuje 24 tys. km2 (7,7% powierzchni kraju). Składa się ono z historycznych krain Warmii i Mazur, części Powiśla i części Żuław Wiślanych. W skali kraju województwo warmińsko-mazurskie wyróżnia się bogactwem środowiska przyrodniczego i urozmaiconą rzeźbą terenu, a także licznymi jeziorami i kompleksami leśnymi oraz czystym powietrzem.

 

Wielkie Jeziora Mazurskie (źródło: Archiwum WIOŚ)


Produkt krajowy brutto na jednego mieszkańca województwa warmińsko-mazurskiego w 2000 roku wynosił 15 238 zł i wzrastał, osiągając w 2007 roku wartość 22 961 zł. Na koniec 2007 roku był on niższy niż średni PKB na jednego mieszkańca w Polsce, wynoszący 30 873 zł.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Wartość PKB na 1 mieszkańca w województwie warmińsko-mazurskim w latach 2000–2007 (źródło: GUS)


Ochrona powietrza

Województwo warmińsko-mazurskie należy do najmniej zanieczyszczonych województw w kraju. Żadna ze stref nie wymaga programów naprawczych jakości powietrza. Liczba zakładów szczególnie uciążliwych jest niewielka. Głównymi źródłami emisji zanieczyszczeń do atmosfery są: przemysł, komunikacja oraz tzw. sektor bytowy. Przemysł rozwija się w niewielkim stopniu, natomiast w przeciągu ostatnich 8 lat zanotowano lawinowy przyrost ilości pojazdów w województwie, w szczególności samochodów osobowych. Również sektor bytowy rozwija się dynamicznie, co widać szczególnie w większych miastach, takich jak Olsztyn i Elbląg.

Wyniki uzyskane w ramach PMŚ wskazują, że imisja SO2 w latach 2001–2007 wykazywała tendencję stałą na stacjach tła miejskiego w Olsztynie i Elblągu.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia dwutlenku siarki na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2001–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło: WIOŚ)


Imisja roczna NO2 w latach 2001–2007 wykazuje tendencję stałą.

Zmiany w notowanych stężeniach widać tylko w przypadku stężeń pyłu PM10 zanotowanych na stacji w Olsztynie, gdzie najwyższe stężenia były notowane w roku 2001, a najniższe w 2004. Mimo wzrostu notowanych stężeń w roku 2006, spowodowanego niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, można mówić o tendencji spadkowej imisji tego zanieczyszczenia.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia dwutlenku azotu na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2001–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło: WIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Średnie roczne stężenia pyłu PM10 na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2002–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnia arytmetyczna z liczby dni ze stężeniami 8-godz. ozonu wyższymi od 120 μg/m3 w latach 2004–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło: WIOŚ)

 

Na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń z zakładów szczególnie uciążliwych w województwie warmińsko-mazurskim złożyło się kilka czynników. Podjęto szereg działań na rzecz modernizacji elektrociepłowni. Przykładem może być tu elektrociepłownia w Olsztynie, w której dokonano modernizacji podawania powietrza oraz systemu odpylającego. Podobne działania podjęto również w ciepłowniach w Morągu i Kętrzynie. W okresie ostatnich sześciu lat zmniejszono zapotrzebowanie na energię elektryczną i cieplną. W największym zakładzie przemysłowym w województwie Michelin S.A. wprowadzono szereg unowocześnień na liniach produkcyjnych w celu zmniejszenia zapotrzebowania na energię elektryczną.

Władze województwa i poszczególnych gmin starają się zwracać uwagę na problem emisji zanieczyszczeń do powietrza, z uwagi na charakter turystyczny województwa i jego status „Zielonych Płuc Polski”.


Ochrona wód

Istotnymi czynnikami wpływającymi na stan środowiska wodnego są: pobór wód na różne cele, zrzut ścieków komunalnych i przemysłowych (oczyszczonych w różnym stopniu), a także wprowadzanie do wód zanieczyszczeń spływających z wodami opadowymi, szczególnie z obszarów użytkowanych rolniczo oraz dróg.

 

Łyna (źródło: Jerzy Łaźniewski)


W ramach Państwowego Monitoringu Środowiska w 2007 roku przebadano 69 jednolitych części wód rzek na 290 wyznaczonych na obszarze województwa warmińsko-mazurskiego, a ich ocena nastąpi po zakończeniu cyklu monitoringu diagnostycznego i przebadaniu wszystkich jednolitych części rzek

W latach 2000–2007 badano około 20 jezior rocznie. Wśród badanych jezior największą grupę stanowiły jeziora o III klasie jakości wód, 6 jezior odpowiadało II, 1 – I klasie (jezioro Kuc), natomiast 4 jeziora były pozaklasowe. Dla wód powierzchniowych badanych w latach 2004–2007 przeprowadzono ocenę eutrofizacji. Na podstawie analizy wyników badań eutrofizację stwierdzono w 41,7% punktów pomiarowo-kontrolnych na rzekach oraz w 59,6% przebadanych jezior, a także w wodach Zalewu Wiślanego. Natomiast nie stwierdzono eutrofizacji w 58,3% ppk na rzekach oraz w 40,2% przebadanych jezior.

 

 

Ocena eutrofizacji wód powierzchniowych badanych w latach 2004–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło: WIOŚ)

 

W badanych corocznie rzekach w latach 2000–2007, najwyższe średnie roczne stężenia BZT5 zanotowano w Łynie w Stopkach w 2007 roku (3,6 mg O2/l), natomiast najniższe w tym samym punkcie w 2006 roku (1,61 mg O2/l).

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne wartości BZT5 w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło WIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia azotu ogólnego w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło WIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia fosforu ogólnego w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło WIOŚ)


Monitoring wód podziemnych w ramach sieci krajowej realizowany był w punktach obserwacyjnych zlokalizowanych w utworach czwartorzędowych i starszych – trzeciorzędowych, kredowych. Zawartość azotanów w wodach podziemnych w badanych latach była dość niska.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Zawartość azotanów w wodach podziemnych w latach 2000–2007 w województwie warmińsko-mazurskim według badań monitoringowych sieci krajowej (źródło: GIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Jakość wód podziemnych w roku 2007 w województwie warmińsko-mazurskim według badań monitoringowych sieci krajowej (źródło: GIOŚ)


Jakość wód podziemnych w województwie warmińsko-mazurskim w 2007 roku przedstawiała się następująco: przeważały wody III i IV klasy, stanowiły około 30% badanych wód, natomiast najmniej było wód klasy I zaledwie 3%.

W latach 2000–2007 w ramach działań inwestycyjnych, mających na celu ochronę wód powierzchniowych przed zanieczyszczeniem, wybudowano lub rozbudowano wiele oczyszczalni ścieków komunalnych, np. we Fromborku, Korszach, Morągu, Rucianem Nidzie, Sępopolu, jak również zmodernizowano bardzo wiele dużych i małych oczyszczalni, między innymi: w Barcianach, Dąbrównie, Dziarnach (dla Iławy), Elblągu, Ełku, Giżycku, Gołdapi, Jagodnem (dla Pisza), Górowie Iławeckim, Lidzbarku Warmińskim, Lidzbarku Welskim, Łukcie, Morągu, Olsztynie, Olsztynku, Ostródzie, Pasłęku, Rynie, Tolkmicku, Półwsi (dla Zalewa). W 2007 roku prace modernizacyjne w kilku oczyszczalniach były w trakcie realizacji, np. w Jedwabnie, Lubawie, Nowym Mieście Lubawskim, Olecku.

 

W latach 2000–2007 w województwie warmińsko-mazurskim prowadzone były również inne działania w dziedzinie ochrony wód i gospodarki wodnej, w tym:

  • realizacja Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych;

  • zwiększenie zasobów wodnych poprzez budowę obiektów małej retencji wodnej;

  • realizacja programu Ochrona Środowiska w Rolnictwie.


Ochrona przed hałasem

Klimat akustyczny województwa warmińsko-mazurskiego kształtowany jest w głównej mierze przez hałas emitowany ze źródeł komunikacyjnych. Podstawowym źródłem hałasu drogowego jest intensywny ruch pojazdów osobowych oraz ruch tranzytowy samochodów ciężkich przez województwo w kierunku przejść granicznych z Obwodem Kaliningradzkim na północy oraz w kierunku wschodniej granicy państwa. Największa uciążliwość odczuwana jest przez ludność miast w bliskim sąsiedztwie często uczęszczanych arterii komunikacyjnych.

Kontrole Inspekcji Ochrony Środowiska wykazały zakłócenia komfortu akustycznego w porze odpoczynku nocnego w strefie mieszkalnej, usytuowanej w bliskim sąsiedztwie obiektów przemysłowo-usługowych.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Procent skontrolowanych obiektów przemysłowych przekraczających poziomy dopuszczalne hałasu w porze nocnej w latach 2000–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Procent zbadanych długości odcinków ulic w miastach, przy których emisja hałasu przekraczała poziomy dopuszczalne w porze dziennej w latach 2000–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło: WIOŚ)

 

Spośród pozytywnych działań ograniczających wpływ hałasu przytoczyć można inwestycje przeprowadzone przez GDDKiA, które polegały na przebudowie w latach 2004–2005 węzła drogowego w Elblągu w ciągu drogi krajowej nr 22 i nr 7 oraz modernizacji w latach 2002–2004 drogi nr 16 wokół Olsztyna (inwestycja ta swoim zasięgiem objęła również ulicę Sielską w Olsztynie). Wskaźnikiem zmian na lepsze jest również udział dróg o nawierzchni twardej ulepszonej. Według danych GUS na terenie województwa warmińsko-mazurskiego na przełomie lat 2000–2007 przybyło ich ponad 2 600 km (z 9 714 km w 2000 roku do 12 331,0 km w 2007 roku).


Ochrona powierzchni ziemi

W strukturze użytkowania gruntów województwa warmińsko-mazurskiego w latach 2000–2007 dominowały użytki rolne, stanowiąc ponad 50% wszystkich gruntów. Ponad 30% tych gruntów zajmowały obszary leśne oraz zadrzewienia i zakrzewienia. Żadna z pozostałych form gruntów województwa warmińsko-mazurskiego nie przekraczała 10% jego powierzchni.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Zmiany struktury użytkowania gruntów w latach 2000–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło: GUS)

 

Według stanu na koniec 2007 roku powierzchnia gruntów zdewastowanych i zdegradowanych wymagających rekultywacji w województwie warmińsko-mazurskim wynosiła ponad 5 tys. ha. Najmniej gruntów zdewastowanych i zdegradowanych zanotowano w 2000 roku. W pozostałych latach powierzchnia tych gruntów utrzymywała się na zbliżonym poziomie, przy czym powierzchnia gruntów zdegradowanych stanowiła znikomy udział ogólnej powierzchni gruntów wymagających rekultywacji.

Liczba gospodarstw ekologicznych w województwie warmińsko-mazurskim w latach 2000–2003 wahała się w granicach 55–126 i w kolejnych latach sukcesywnie wzrastała, osiągając w 2007 roku ponad 770. Również powierzchnia gospodarstw ekologicznych wzrastała sukcesywnie od 2000 roku. Według stanu na koniec 2007 roku w województwie warmińsko-mazurskim zanotowano 773 gospodarstwa ekologiczne, w tym 438 gospodarstw z certyfikatem i 335 w okresie przestawiania. Gospodarstwa te zajmowały ogółem powierzchnię 28 810,0 ha (15 125,0 z certyfikatem i 13 685,1 w okresie przestawiania).

 

warmińsko-mazurskie,gospodarwstwa ekologiczne

Gospodarstwa ekologiczne w latach 2000–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło: GUS)

 

Na terenie województwa warmińsko-mazurskiego w latach 2000–2007 podjęto wiele działań na rzecz ochrony powierzchni ziemi. Przedsięwzięcia w tej dziedzinie skierowane były na realizację inwestycji z zakresu:

  • likwidacji składowisk odpadów niebezpiecznych z przeterminowanymi środkami ochrony roślin (mogilniki),

  • rekultywacji zamkniętych składowisk odpadów,

  • zagospodarowania osadów pościekowych,

  • utylizacji odpadów zawierających azbest,

  • organizacji i wdrażania selektywnej zbiórki odpadów,

  • recyklingu surowców wtórnych,

  • modernizacji opryskiwaczy polowych i sadowniczych.


Gospodarowanie odpadami

Według danych GUS w województwie warmińsko-mazurskim ilość zebranych odpadów komunalnych w przeliczeniu na jednego mieszkańca w latach 2000–2003 wykazuje tendencję malejącą, a od roku 2004 do 2007 utrzymuje się na podobnym poziomie.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Odpady komunalne zebrane w przeliczeniu na 1 mieszkańca w latach 2000–2007 w województwie warmińsko-mazurskim (źródło: GUS)


W latach 2000–2007 w województwie warmińsko-mazurskim ilość wytworzonych ogółem odpadów (komunalnych i przemysłowych) wahała się od około 977 tys. Mg w roku 2000 do 1224,8 tys. Mg w 2007 roku, przy wzrastającej wartości PKB. Oznacza to, że wraz ze wzrostem produktu krajowego brutto w województwie rosła ilość wytwarzanych odpadów komunalnych i przemysłowych.

 

odpady,warmińsko-mazurskie

Ilość odpadów w województwie warmińsko-mazurskim w latach 2000-2007 na tle zmian PKB (źródło: GUS)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Gospodarowanie odpadami przemysłowymi w województwie warmińsko-mazurskim w roku 2007 (źródło: GUS)


Odpady komunalne były w większości składowane na składowiskach. Jednym z ważniejszych działań w gospodarce odpadami komunalnymi jest dostosowanie istniejących składowisk do wymogów prawa oraz zamknięcie i rekultywacja składowisk nie nadających się do modernizacji. Liczba eksploatowanych składowisk w roku 2007 zmniejszyła się o 26 obiektów w stosunku do roku 2000.

Działania na rzecz minimalizacji powstawania odpadów, ograniczania ilości odpadów wywożonych na składowiska, inwestycje w gospodarce odpadami, programy, kampanie edukacyjne:

  1. Wdrażanie na coraz szerszą skalę selektywnej zbiórki odpadów. W 2007 roku 90 (na 116) gmin prowadziło na swoim terenie selektywną zbiórkę odpadów. W wyniku segregacji odzyskano ok. 12 723,6 Mg odpadów, co stanowiło ok. 4% ogólnej masy odpadów komunalnych.

  2. Tworzenie nowych punktów zbierania odpadów niebezpiecznych.

  3. Organizowanie zbiórek zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

  4. Ostateczne zlikwidowanie zbiorników z przeterminowanymi środkami ochrony roślin (2007 r.).

  5. Powstawanie nowych instalacji wspomagających gospodarowanie odpadami. W 2007 roku eksploatowano 5 sortowni odpadów, 2 kompostownie, 2 spalarnie odpadów medycznych, 19 stacji demontażu pojazdów, 1 instalację do odzysku odpadów niebezpiecznych.

  6. Zmniejszanie ilości odpadów przemysłowych składowanych lub unieszkodliwianych innymi metodami na korzyść zwiększenia poziomu odzysku odpadów przemysłowych.

  7. Poprawa wyposażenia składowisk w środki techniczne oraz urządzenia do monitorowania.

  8. Zamykanie składowisk zapełnionych lub bez możliwości dostosowania się do nowych wymagań (2000 r. – eksploatowano 80 obiektów, 2007 r. – 54 obiekty)

  9. Prowadzenie akcji edukacyjnych i informacyjnych dotyczących właściwego gospodarowania odpadami.

Od 2000 roku prowadzone są coroczne akcje pod hasłem „Wiosenne Sprzątanie Warmii i Mazur” pod patronatem Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego, organizowane przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wraz z Centrami Edukacji Ekologicznej.

Centrum Edukacji Ekologicznej w Olsztynie realizuje m. in. programy edukacyjne: Program ekozespołów, Certyfikat Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty, „Szkoła Przyjazna Środowisku”. Program ekozespołów, czyli szkolna kampania ekologicznego stylu życia „Razem chronimy Ziemię”, „Czym skorupka za młodu nasiąknie, czyli jak pokochać przyrodę, żeby ona pokochała nas”, „Edukacja dla Natury 2000”. Na uwagę zasługują również takie akcje, jak np.: „Dzień Czystego Powietrza”, „Święto Drzewa”, „Sprzątanie świata”, „Wiosenne Sprzątanie Warmii i Mazur”, które cieszą się od wielu lat dużym zainteresowaniem szkół i przedszkoli naszego regionu.

Zakład Gospodarki Odpadami w Olsztynie organizuje na terenie zakładu lekcje ekologiczne, realizuje programy ekologiczne.

 

Ochrona przyrody

Oprócz jezior bogactwem przyrodniczym województwa są lasy i puszcze, zajmujące prawie 30% jego powierzchni z licznymi parkami krajobrazowymi i rezerwatami przyrody. Największymi kompleksami są: Puszcza Borecka, Puszcza Napiwodzko-Ramucka, Puszcza Nidzicka, Puszcza Piska, Lasy Iławskie oraz Puszcza Romincka.

Województwo warmińsko-mazurskie niemal w całości znajduje się w granicach obszaru „Zielone Płuca Polski”. Punktem wyjścia do utworzenia tego obszaru były: mała degradacja środowiska oraz unikalna w skali kraju koncentracja walorów przyrodniczych. Tworzą go obszary o niskiej gęstości zaludnienia, niskim uprzemysłowieniu, dobrej jakości środowiska przyrodniczego. Jest to obszar bogaty w atrakcyjne kompleksy lasów, jezior i użytków zielonych.

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Udział wybranych form ochrony przyrody w powierzchni obszarów prawnie chronionych w województwie warmińsko-mazurskim w roku 2007 (źródło: GUS)


W 2007 roku realizacja zadań z dziedziny ochrony przyrody w województwie warmińsko-mazurskim dotyczyła przede wszystkim:

  • ochrony zagrożonych gatunków flory i fauny, w tym: bociana białego, rybołowa, żubra oraz wielu cennych gatunków ryb, m. in.: węgorza, szczupaka, sandacza, bolenia;

  • inwentaryzacji torfowisk źródliskowych;

  • ochrony i denaturalizacji ekosystemów mokradłowych;

  • ochrony przydrożnych zadrzewień jako ostoi występowania pachnicy oraz fauny towarzyszącej;

  • poprawy czystości środowiska naturalnego poprzez zabezpieczenie sanitarne obszarów przyrodniczo cennych

 

 

Wyspa kormoranów (źródło: Archiwum WIOŚ)

 



Aby przeczytać więcej informacji kliknij -> krajowy_raport_mozaikowy.pdf ikona_pdf
nfos