pl en
klatka z filmu
Zobacz więcej filmów:
ikona domyślnego filmuikona filmu powietrzeikona filmu wodaikona filmu odpadyikona filmu hałasikona filmu różnorodnośćikona filmu promieniowanie
Czy wiesz, że

Poniższe informacje o stanie środowiska w województwie pomorskim zostały zaczerpnięte z raportu pt. „Krajowy raport mozaikowy. Stan środowiska w województwach w latach 2000-2007”.

Zobacz: raporty o stanie środowiska w województwie pomorskim opracowywane przez WIOŚ w Gdańsku

 

Województwo pomorskie

  1. Ochrona powietrza
  2. Ochrona wód
  3. Ochrona przed hałasem
  4. Ochrona powierzchni ziemi
  5. Gospodarowanie odpadami
  6. Ochrona przyrody

 

Województwo Pomorskie położone jest w północnej części Polski, nad Morzem Bałtyckim i jest jednym z trzech nadmorskich województw kraju. Swoim zasięgiem obejmuje trzy jednostki geograficzne: Pobrzeże Południowobałtyckie, Pojezierze Pomorskie i Żuławy. Województwo położone jest na obszarze sześciu makroregionów fizycznogeograficznych: Pobrzeża Słowińskiego i Gdańskiego, Pojezierza Zachodniopomorskiego, Wschodniopomorskiego, Pojezierza Południowopomorskiego i Doliny Dolnej Wisły.

Biorąc pod uwagę tempo wzrostu gospodarczego, stan środowiska w województwie pomorskim ulega w ostatnich latach systematycznej poprawie. Jednak tempo tych zmian, uwzględniając rosnące wymogi zmieniających się przepisów, oczekiwania społeczne i wymogi Unii Europejskiej, nie we wszystkich elementach jest zadowalające.

Jak widać z przedstawionych materiałów i zestawień wyników badań, mimo stosunkowo systematycznych, pozytywnych zmian jakości środowiska dalsza poprawa wymaga przede wszystkim inwestycji w szeroko rozumianej gospodarce komunalnej. Główną przyczyną niezadowalającej jakości powietrza w miastach, jakości wód powierzchniowych i hałasu jest niedostateczny rozwój infrastruktury – dróg, składowisk i miejsc zbierania odpadów oraz, w mniejszych miastach, niedostateczne wykorzystanie zbiorowych źródeł zaopatrzenia w energię cieplną.

 

Basen jachtowy w Gdyni (źródło: Archiwum WIOŚ


Produkt krajowy brutto w województwie pomorskim wyniósł za 2006 rok 67 073 mln zł – 7. miejsce w kraju. Wartość PKB na 1 mieszkańca województwa wyniosła 30 396 zł – 5 miejsce na tle kraju.

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Wartość PKB na 1 mieszkańca w województwie pomorskim w latach 200-2007 (źródło: GUS)


Ochrona powietrza

Problemem w województwie pozostaje niska emisja i emisja ze źródeł liniowych pyłu skutkująca koniecznością opracowania programów ochrony powietrza dla terenów, praktycznie wszystkich większych miast.

Jakość powietrza atmosferycznego na terenie województwa pomorskiego, po okresie poprawy w latach 90., obecnie utrzymuje się na zbliżonym poziomie. Średnie roczne wartości stężeń gazów utrzymują się na stosunkowo niskim poziomie. Zmiany imisji gazów monitorowanych w powietrzu nie charakteryzują się w ostatnich latach jednolitym trendem. Jej wielkość, ze względu na pochodzenie w znacznej mierze od źródeł powierzchniowych w miastach, ma charakter zależny od temperatury i długości trwania okresu grzewczego. Problemem do rozwiązania jest stężenie pyłu PM10. Przy stosunkowo łatwym do osiągnięcia i widocznym ograniczeniu emisji pyłu z dużych źródeł energetycznych i technologicznych, pozostałe źródła (liniowe i powierzchniowe) powodują powstawanie przekroczeń dopuszczalnych norm jakości powietrza. Wartości stężeń średniorocznych pyłu PM10 utrzymują się na poziomie niższym od dopuszczalnego lub niewiele go przekraczają, lecz ilość dni z przekroczeniami dobowych wartości dopuszczalnych powoduje zaliczenie ok. 1/3 obszaru województwa jako wymagającego przeprowadzenia programów naprawczych ze względu na zawartość właśnie pyłu PM10 w powietrzu.

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia dwutlenku siarki na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2000-2007 w województwie pomorskim (źródło: WIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Średnie roczne stężenia dwutlenku azotu na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2000-2007 w województwie pomorskim (źródło: WIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia pyłu PM10 na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2000-2007 w województwie pomorskim (źródło: WIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnia arytmetyczna z liczby dni ze stężeniami 8-godz. ozonu wyższymi od 120 μg/m3 w latach 2000-2007 (źródło: WIOŚ)


Na obszarze województwa nie odnotowano przekroczenia dopuszczalnych 8-godzinnych średnich kroczących stężeń ozonu powyżej dopuszczalnych 25 razy w ciągu roku.

Produkcja energii elektrycznej w województwie pomorskim w 2007 r. wyniosła 2948,2 GWh. Z tego 647,0 GWh uzyskano ze źródeł wodnych i odnawialnych. Jest to wysoki udział (około 18%) produkcji energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych w porównaniu do reszty kraju.

W drugiej połowie bieżącej dekady następuje intensywny rozwój energetyki wiatrowej. Fermy wiatrowe powstają głównie w pasie nadbrzeżnym Bałtyku, wykorzystując silne wiatry znad nieosłoniętego morza.

Żaden duży zakład przemysłowy i energetyczny na terenie województwa nie przekracza dopuszczalnych pozwoleniami i standardami i wartości emisji do powietrza. W przeliczeniu na PKB emisja roczna ze źródeł zorganizowanych maleje. Wpływ na to mają modernizacje największych źródeł przemysłowych i energetycznych oraz wsparte procedurami administracyjnymi wymogi stawiane nowo powstającym instalacjom.

 

Ochrona wód

Ze względu na silnie rozwiniętą sieć hydrograficzną, dużą ilość jezior, wpływ na jakość morskich wód przybrzeżnych i przejściowych (Zatoka Gdańska i Zalew Wiślany) ochrona wód powierzchniowych jest bardzo ważnym zagadnieniem w regionie.

 

Wisła pod Gniewem (źródło: Archiwum WIOŚ)


Czynnikiem stanowiącym największe zagrożenie dla stanu jakości wód zarówno powierzchniowych, jak i podziemnych, jest działalność antropogeniczna. Do głównych presji wywieranych przez człowieka na środowisko wodne należą:

  • pobór wody na różne cele,

  • wprowadzanie zanieczyszczeń wraz z wodami zużytymi (ścieki komunalne i przemysłowe),

  • zanieczyszczenia obszarowych, spływające z wodami opadowymi głównie z terenów użytkowanych rolniczo.

 

W ramach Państwowego Monitoringu Środowiska w 2007 roku przebadano 67 jednolitych części wód rzek na 245 wyznaczonych na obszarze województwa pomorskiego, a ich ocena nastąpi po zakończeniu cyklu monitoringu diagnostycznego i przebadaniu wszystkich jednolitych części rzek.

Eutrofizację wód rzek stwierdzono w 46% z przebadanych punktów. Przekroczenia wartości dopuszczalnej notowano najczęściej dla azotu ogólnego Kjeldahla, ogólnego węgla organicznego i fosforu ogólnego (21-22% punktów). Najgorszą jakością odznaczały się wody małych cieków w 5 jednolitych częściach wód: Bukowiny, Kanału Karwianki, Niechwaszczy, Młynówki Malborskiej. Notowano tu przekroczenia niemal dla wszystkich wskaźników eutrofizacji, a ich stężenia znacznie przekraczały wartości dopuszczalne. Są to wody poddane wysokiej presji z uwagi na znaczny udział zrzucanych ścieków w stosunku do wielkości cieku. W pozostałych punktach przekroczenia stężeń dopuszczalnych były niewielkie, a notowano je dla jednego, ewentualnie dwóch wskaźników eutrofizacji.

 

 

Ocena eutrofizacji wód powierzchniowych ze źródeł komunalnych badanych w województwie pomorskim – ocena ogólna wg WIOŚ

 

Według badań WIOŚ substancje biogenne (azot i fosfor) utrzymują się na poziomie stężeń pozwalających określić stan fizykochemiczny wody jako bardzo dobry. Na bardzo dobrą jakość wody wskazuje również poziom metali ciężkich (kadm i nikiel). Co najmniej dobry stan fizykochemiczny stwierdza się w przypadku wartości stężeń wskaźnika substancji organicznych - BZT5.

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne wartości BZT5 w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie pomorskim (źródło: WIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia azotu ogólnego w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie pomorskim (źródło: WIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia fosforu ogólnego w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie pomorskim (źródło: WIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne kadmu w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie pomorskim (źródło: WIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia niklu w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie pomorskim (źródło: WIOŚ)


Wody podziemne ujmowane dla potrzeb gospodarczych są w większości dobrej jakości. Ich zasoby nie wymagają w większości wypadków szczególnych działań ograniczających wielkość poboru. Głównymi substancjami powodującymi konieczność uzdatniania wód podziemnych przed spożyciem są występujące w sposób naturalny żelazo i mangan.

Z tych powodów monitoring wód podziemnych prowadzony w ramach sieci krajowej wykazuje znaczny udział wód IV i V klasy jakości w badanych punktach.

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Jakość  wód podziemnych w roku 2007 w województwie pomorskim według badań monitoringowych sieci krajowej (źródło: GIOŚ)


Na terenie województwa trwa modernizacja wybudowanych w latach 90 oczyszczalni ścieków i budowa nowych obiektów. Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych jest kontynuowany, obejmując również rozbudowę sieci kanalizacyjnej, co ma na celu podłączenie jak największej liczby mieszkańców do nowoczesnych systemów oczyszczających ścieki.

Żaden zakład przemysłowy na terenie województwa nie przekracza norm jakości ścieków odprowadzanych do środowiska.

Wszystkie miasta województwa posiadają systemy kanalizacji sanitarnej podłączone do biologicznych oczyszczalni ścieków.

Mając na celu ochronę wód Zatoki Gdańskiej i Puckiej, dwie duże oczyszczalnie ścieków – OŚ Wschód dla aglomeracji Gdańskiej i OŚ Swarzewo dla znacznej części powiatu puckiego i miasta Władysławowa, zostały rozbudowane o głębokowodne wyloty ścieków do morza. Trwają prace mające na celu wyprowadzenia ścieków oczyszczonych z modernizowanej OŚ Dębogórze (dla miast Gdynia, Wejherowo, Reda i Rumia) również w głąb Zatoki Gdańskiej. Skutkuje to dopuszczeniem przez Inspekcję Sanitarną do kąpieli na niemal wszystkich plażach nad Zatoką Gdańską.

 

Ochrona przed hałasem

W okresie ostatnich kilku lat nie stwierdzono istotnych zmian w klimacie akustycznym, na który ma wpływ głównie komunikacja. „Wyciszenie” uzyskiwane przez wprowadzanie nowocześniejszych środków transportu, modernizacje torowisk i nawierzchni drogowych jest równoważone przez wzrost ilości poruszających się pojazdów.

W zakresie hałasu przemysłowego od kilku lat następuje znacząca poprawa. Żadna nowo oddawana w ciągu kilku ostatnich lat instalacja przemysłowa nie emitowała ponadnormatywnego hałasu. Prawidłowo prowadzone postępowanie administracyjne i dostępność „cichszych” technologii skutkuje zmniejszeniem uciążliwości tego typu hałasu dla środowiska, szczególnie na terenach mieszkalnych.

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Rozkład przekroczeń poziomów dopuszczalnych dla zakładów przemysłowych w porze nocnej w latach 2000-2007 w województwie pomorskim (źródło: WIOŚ)


Nowymi źródłami uciążliwości hałasowej stały się coraz powszechniej stosowane systemy klimatyzacji i wentylacji mechanicznej. Znaczącym źródłem hałasu i wynikających z tego skarg mieszkańców jest intensywnie rozwijający się transport lotniczy, w tym powstające małe lądowiska w pobliżu miejscowości wypoczynkowych.

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Procent zbadanych długości odcinków ulic w miastach, przy których emisja hałasu przekraczała poziomy dopuszczalne w porze dziennej w latach 2000-2007 w województwie pomorskim (źródło: WIOŚ)


Prowadzone inwestycje drogowe – budowy i modernizacje uwzględniają budowę ekranów akustycznych w rejonach zabudowy mieszkaniowej. Przykładowo nowobudowany 66 kilometrowy, pomorski odcinek autostrady A1 ma ok. 7,4 km ekranów. Wszystkie modernizowane trasy przelotowe wzdłuż zabudowy mieszkaniowej wyposażane są w ekrany o wystarczającej skuteczności tłumienia

W Gdańsku prowadzone są prace w ramach Gdańskiego Projektu Komunikacyjnego. Obok modernizacji ulic i nawierzchni, zakończony został I etap wymiany ok. 22 km torowisk tramwajowych. Przy wymianie uwzględniono wpływ sposobu łączenia szyn i rodzaju podkładów na powstawanie hałasu. Gdynia rozwija sieć cichego i bezemisyjnego transportu trolejbusowego. W mniejszych miastach samorządy, obok budowy lub planowania obwodnic, wprowadzają ograniczenia w ruch tranzytowym ciężkich pojazdów.


Ochrona powierzchni ziemi

Silna presja na zmiany sposobu wykorzystania terenu ma miejsce przede wszystkim na terenach podmiejskich oraz w pobliżu miejsc atrakcyjnych turystycznie. Zdecydowanie większa część nowopowstających obiektów przemysłowych powstaje na terenach dotychczas przemysłowych.

 

grunty,pomorskie

Zmiany struktury użytkowania gruntów w latach 2000-2007 w województwie pomorskim (źródło: GUS)


Zmiany struktury użytkowania gruntów wskazują, że na przestrzeni lat 2000-2007, największy udział procentowy w ogólnej powierzchni województwa pomorskiego przypada na użytki rolne oraz na grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione. Uwagę należy zwrócić, że do 2006 roku powierzchnia terenów leśnych oraz zadrzewionych i zakrzewionych sukcesywnie wzrasta a maleją grunty użytkowane rolniczo. W 2007 roku zaznaczyła się sytuacja odwrotna w odniesieniu do wspomnianych powierzchni. Nastąpił wzrost użytków rolnych zmniejszyły się natomiast obszary przeznaczone pod uprawy leśne oraz zadrzewione i zakrzewione. Powierzchnia użytków ekologicznych ma tendencje wzrostowe, a obserwowany jej spadek w 2004 roku jest wynikiem włączenia części użytków w skład Słowińskiego Parku Narodowego.

Coraz więcej uwagi poświęca się istniejącym nieczynnym składowiskom odpadów, które są w trakcie opracowywania programów rekultywacyjnych, a po zamknięciu obiektów programy te będą sukcesywnie wdrażane do realizacji.


Gospodarowanie odpadami

Głównym rodzajem odpadów wpływającym na gospodarkę odpadami i potrzeby w tym zakresie w województwie są odpady komunalne. Pomimo znacznej ilości powstających odpadów przemysłowych, w większości są one odzyskiwane i unieszkodliwiane poza składowaniem. Natomiast odpady komunalne są prawie w całości składowane. Na terenie województwa w 2007 roku funkcjonowało 52 składowiska odpadów komunalnych.

 

odpady,pomorskie

Ilość odpadów w województwie pomorskim w latach 2000-2007 na tle zmian PKB (źródło: GUS)


Widoczny jest proporcjonalny wzrost ilości odpadów przemysłowych wraz ze wzrostem PKB.

 

Gospodarowanie odpadami przemysłowymi w województwie pomorskim w roku 2007 (źródło: GUS)


W ostatnich latach na terenie województwa pomorskiego nie powstały nowolokalizowane zakłady utylizacyjne odpadów. W istniejących, prowadzących działalność obiektach, powstają natomiast segregatorownie odpadów. Składowiska są sukcesywnie rozbudowywane i unowocześniane. Wśród mieszkańców, a w szczególności wśród dzieci i młodzieży, realizowane są programy edukacyjne (zwiedzanie składowisk odpadów, rozprowadzanie broszur, gadżetów, pokazywanie filmów edukacyjnych itp.). Edukacja w tym zakresie dała efekt, bo przy zerowym udziale odpadów zebranych selektywnie w 2000 roku, w 2007 roku udział odpadów zebranych selektywnie   w ogólnej masie odpadów komunalnych zebranych stanowił 4,8%. Jednak problem szeroko pojmowanej gospodarki odpadami – począwszy od miejsc gromadzenia odpadów komunalnych w miejscach zamieszkania a skończywszy na nowoczesnych zakładach utylizacyjnych, specjalistycznych i spalarniach jest ważnym wyzwaniem stojącym przed władzami i mieszkańcami regionu.


Ochrona przyrody

Pomorskie jest jednym z najbardziej zalesionych województw w kraju. W składzie gatunkowym dominuje, jako gatunek panujący sosna. Uzupełniająco, jako gatunki panujące, występują: buk, grab, świerk, modrzew, brzoza i dąb. Największym kompleksem leśnym całej Polski Północnej są Bory Tucholskie.

Słowiński Park Narodowy utworzony w 1966 roku, znany głównie z ruchomych wydm nadmorskich, ze względu na wyjątkowo bogatą awifaunę i zróżnicowanie szaty roślinnej – został w 1977 roku wpisany do Sieci Światowych Rezerwatów Biosfery UNESCO. Objęto go również międzynarodową konwencją ramsarską, dotyczącą ochrony siedlisk ptaków wodnych i błotnych. Fauna parku to przede wszystkim ptaki – 261 gatunków. Najciekawsze gatunki, prawnie chronione to: orzeł bielik, orzeł przedni, puchacz, orlik krzykliwy, rybołów, płaskonos, bocian czarny. W parku występuje ponad 60%, spośród stwierdzonych w Polsce, gatunków ssaków.

 

Ruchome piaski w Słowińskim Parku Narodowym (źródło: Archiwum WIOŚ)


Niezaprzeczalnym walorem przyrodniczym województwa pomorskiego są jeziora, w tym, jeziora o najczystszych wodach, czyli lobeliowe. Charakterystyczne dla tych akwenów rośliny, mają bardzo wąską skalę tolerancji ekologicznej, występują tylko w jeziorach oligotroficznych. Jeziorom lobeliowym nadaje się rangę najwyższą w skali europejskiej, co już powoduje wzrost zainteresowania ich przyrodniczymi walorami i konieczność dalszej ochrony.

 

Powierzchnie poszczególnych form ochrony przyrody w roku 2007 wg GUS w pomorskim przedstawia. Największy obszar zajmują obszary chronionego krajobrazu, następnie parki krajobrazowe i parki narodowe. Najmniejszy obszar stanowią użytki ekologiczne.

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Udział wybranych form ochrony przyrody w powierzchni obszarów prawnie chronionych w województwie pomorskim w roku 2007 (źródło: GUS)


Rezerwat ptaków przy ujściu Wisły (źródło: Archiwum WIOŚ)


Wszystkie powołane do tego jednostki, Parki Narodowe i Krajobrazowe, Konserwator Przyrody we współpracy z naukowcami z wyższych uczelni, prowadzą liczne programy związane z ochroną przyrody. Ważnym elementem wykorzystywanym przy tych działaniach jest udział młodzieży, a więc zapewnienie aktywnej edukacji ekologicznej, podstawy dla poparcia wszelkich działań związanych z szeroko rozumianą ochroną środowiska.

Słowiński Park Narodowy realizuje program mający na celu ograniczenie dopływu biogenów do jeziora Łebsko i Gardno metodą biomanipulacji.

Miejsce maja również programy prowadzone na mniejszą skalę, np. renaturalizacja i udrożnienie ujściowego odcinka rzeki Kwaczej.

Wśród wielu ważnych działań za najbardziej ciekawy można uznać próbę reintrodukcji foki szarej na polskie wybrzeże.

Bardzo ważnym elementem wpływającym na utrzymanie walorów przyrodniczych i uzyskania dobrego stanu środowiska jest świadomość mieszkańców i edukacja ekologiczna. Na terenie województwa prowadzone są liczne akcje informacyjne i edukacyjne. Wystawy, dni otwarte, zielone szkoły itp. imprezy organizowane przez samorządy i wyspecjalizowane organizacje w połączeniu ze statutową działalnością kontrolną i reglamentacyjną organów administracji, w tym WIOŚ, powinny zapewnić dalszą poprawę stanu otaczającego nas środowiska.

 

Klif w Orłowie (źródło: Archiwum WIOŚ)

 



Aby przeczytać więcej informacji kliknij -> krajowy_raport_mozaikowy.pdf ikona_pdf
nfos