pl en
klatka z filmu
Zobacz więcej filmów:
ikona domyślnego filmuikona filmu powietrzeikona filmu wodaikona filmu odpadyikona filmu hałasikona filmu różnorodnośćikona filmu promieniowanie
Czy wiesz, że

Poniższe informacje o stanie środowiska w województwie lubuskim zostały zaczerpnięte z raportu pt. „Krajowy raport mozaikowy. Stan środowiska w województwach w latach 2000-2007”.

Zobacz: raporty o stanie środowiska w województwie lubuskim opracowywane przez WIOŚ w Zielonej Górze

 

Województwo lubuskie

  1. Ochrona powietrza
  2. Ochrona wód
  3. Ochrona przed hałasem
  4. Ochrona powierzchni ziemi
  5. Gospodarowanie odpadami
  6. Ochrona przyrody

 

Województwo lubuskie zajmuje środkowozachodnią część Polski o powierzchni 13 987,9 km2 (4,8% powierzchni kraju). Funkcję ośrodków stołecznych pełnią dwa miasta: Zielona Góra (siedziba marszałka województwa) i Gorzów Wlkp. (siedziba wojewody).

Województwo lubuskie zamieszkuje 1008,5 tys. osób (2,6% ludności kraju). Gęstość zaludnienia jest mała i wynosi tylko 72 osoby/km2 (średnia dla Polski – 122 osoby/km2). Największe skupiska ludności to miasta wojewódzkie: Gorzów Wlkp. – 125,4 tys. i Zielona Góra – 117,5 tys. mieszkańców.

Województwo lubuskie, mimo że jest jednym z najmniejszych województw w kraju, o stosunkowo niskim uprzemysłowieniu i największym zalesieniu, nie jest pozbawione różnorodnych problemów ekologicznych. Najważniejsze z nich to: konieczność kompleksowego rozwiązania gospodarki wodno-ściekowej, szczególnie na terenach wiejskich, zminimalizowanie uciążliwości związanych z komunikacją samochodową i intensywnym ruchem transgranicznym (nadmierny hałas, zanieczyszczenie powietrza, zagrożenie wystąpienia poważnych awarii), konieczność uporządkowania gospodarki odpadami, szczególnie komunalnymi oraz zamknięcie i rekultywacja starych składowisk i likwidacja tzw. dzikich wysypisk odpadów.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Wartość PKB na 1 mieszkańca w województwie lubuskim w latach 2000-2007 (źródło: GUS)


W strukturze zatrudnienia przodują przemysł i budownictwo (32,9%) oraz usługi (58,3%) – najbardziej rozwinięte sektory lubuskiej gospodarki. Produkt krajowy brutto wytwarzany na terenie województwa stanowi 2,3% PKB Polski, a w przeliczeniu na mieszkańca wyniósł w 2007 r. 27 350 zł


Ochrona powietrza

Głównym źródłem emisji zanieczyszczeń do powietrza w województwie lubuskim jest emisja antropogeniczna (wynikająca z działalności człowieka), na którą składa się emisja z działalności przemysłowej, z sektora bytowego oraz emisja komunikacyjna. Naturalne procesy zachodzące w przyrodzie (emisja naturalna) mają znaczenie marginalne i w niewielkim stopniu oddziałują na jakość powietrza atmosferycznego.

Analiza informacji gromadzonych w ramach wojewódzkiej bazy danych o korzystaniu ze środowiska oraz kontrole wykonywane przez WIOŚ w Zielonej Górze również wskazują na systematyczne zmniejszanie się emisji zanieczyszczeń do środowiska. Jest to związane głównie z ograniczeniami zużycia energii w odniesieniu do wielkości produkcji oraz zamianą nośników energii na mniej szkodliwe dla środowiska.

Analiza wyników badań zanieczyszczeń gazowych powietrza prowadzonych w latach 2000-2007 w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska wykazała, iż na terenie województwa lubuskiego nie zarejestrowano stężeń dwutlenku siarki i tlenków azotu przekraczających wartości normatywne.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia dwutlenku siarki na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2005-2007 w województwie lubuskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Średnie roczne stężenia dwutlenku azotu na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2005-2007 w województwie lubuskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Średnie roczne stężenia pyłu PM10 na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2005-2007 w województwie lubuskim (źródło: WIOŚ)


Badania zanieczyszczeń pyłowych prowadzonych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska wykazały, że stężenie pyłu zawieszonego PM10 w powietrzu zależy od wielkości emisji powierzchniowej na terenie miast. Wykazuje tendencję rosnącą przy dużym udziale emisji niskiej (wykres 8). Wzrost ww. stężenia skutkował też ponadnormatywną (większą od 35) liczbą przekroczeń stężeń średnich dobowych pyłu. Pomiary stężeń ozonu w powietrzu prowadzone są na terenie województwa lubuskiego od 1998 roku na stacji pozamiejskiej oraz od 2005 roku na stacjach miejskich. W latach 2005-2007 stwierdzono przekroczenia dopuszczalnego poziomu stężenia ozonu w powietrzu (120 μg/m3 – maksymalna średnia 8-godz. spośród średnich kroczących), na stacjach tła miejskiego w liczbie mniejszej niż dopuszczalna ilość przekroczeń (wynosząca 25 razy w ciągu roku) oraz – większej na stacji tła pozamiejskiego.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnia arytmetyczna z liczby dni ze stężeniami 8-godz. ozonu wyższymi od 120 μg/m3 w latach 2000-2007 w województwie lubuskim (źródło: WIOŚ)


Ochrona wód

Jakość wód na terenie województwa lubuskiego jest wynikiem presji związanej z poborem wody, odprowadzaniem do wód ścieków komunalnych i przemysłowych oraz z dopływem zanieczyszczeń z tzw. źródeł przestrzennych. Ze względu na tranzytowe i przygraniczne położenie znaczący wpływ na jakość wód na terenie województwa lubuskiego wywierają różnego rodzaju źródła zanieczyszczeń usytuowane na terenie województwa śląskiego, dolnośląskiego, opolskiego, wielkopolskiego, a także Czech i Niemiec.

W latach 2000-2007 w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska przebadano 81 jezior, w 2007 r. – 9 jezior (w tym 3 pod kątem przydatności do bytowania ryb). Ponadto w latach 2004-2007 przeprowadzono comiesięczne badania wód 36 jezior pod kątem wymogów określonych dla wód przeznaczonych do bytowania ryb w warunkach naturalnych oraz 27 jezior pod kątem oceny stopnia eutrofizacji.

Na podstawie wyników badań rzek i jezior z lat 2004 – 2007 został oceniony stopień zagrożenia tych wód eutrofizacją spowodowaną zrzutem ścieków komunalnych. Eutrofizację stwierdzono w 76% ppk na rzekach oraz w ok. 53% jezior. O stopniu eutrofizacji decydowały elementy biologiczne (chlorofil „a”, fitobentos – wskaźnik okrzemkowy, makrofity – Makrofitowy Indeks Rzeczny) oraz elementy fizykochemiczne (tlen rozpuszczony, BZT5, ogólny węgiel organiczny, azot amonowy, azot Kjeldahla, azot azotanowy, azot ogólny, fosfor ogólny).

 

Ocena eutrofizacji wód rzek ze źródeł komunalnych, za lata 2004-2007 (źródło: WIOŚ)

 

Ocena eutrofizacji wód jeziorach źródeł komunalnych, za lata 2004-2007 (źródło: WIOŚ)


W omawianym okresie średnie roczne stężenia zanieczyszczeń organicznych wyrażonych w BZT5 (biochemiczne zapotrzebowanie tlenu), w punktach pomiarowo-kontrolnych usytuowanych na zamknięciu zlewni głównych rzek, kształtowały się na niskim poziomie tj. poniżej 6 mg O2/l.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne wartości BZT5 w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie lubuskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Średnie roczne stężenia azotu ogólnego w wybranych przekrojach pomiarowo- kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie lubuskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Średnie roczne stężenia fosforu ogólnego w wybranych przekrojach pomiarowo- kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie lubuskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Średnie roczne stężenia kadmu w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie lubuskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Średnie roczne stężenia niklu w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie lubuskim (źródło: WIOŚ)


Badania jakości zwykłych wód podziemnych, prowadzone w ramach monitoringu krajowego w 2007 wykazały, że jakość badanych wód w 52 % ujęć była niezadowalającej jakości, pozostałe wody zaliczały się do wód podziemnych o dobrej lub zadowalającej jakości. W omawianym okresie nie stwierdzono występowania wód o bardzo dobrej jakości.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Jakość wód podziemnych w roku 2007 w województwie lubuskim według badań monitoringowych sieci krajowej (źródło: GIOŚ)


Uwzględniając podział na wody gruntowe i wgłębne – obserwowane przekroczenia stężeń azotanów miały miejsce jedynie w wodach gruntowych. Nieznaczne przekroczenia norm zawartości azotanów w słabo izolowanych od powierzchni terenu wodach gruntowych nie korelują ze wzrastającym zużyciem nawozów (wykres 21). Malejące wielkości przekroczeń w latach 2002-2005 i całkowity ich brak w latach 2006-2007 odzwierciedlają pozytywny charakter zmian jakości wód podziemnych.

azotany,woda,lubuskie

Zawartość azotanów w wodach podziemnych w latach 2000-2007 w województwie lubuskim według badań monitoringowych sieci krajowej (źródło: GIOŚ)


W latach 2000-2007 systematycznie wzrastała liczba ludności podłączonej do oczyszczalni ścieków. W 2007 roku liczba ta stanowiła 65% ogółu społeczeństwa. W omawianym okresie znacznemu ograniczeniu uległa ilość osób podłączonych do oczyszczalni mechanicznych na rzecz oczyszczalni biologicznych, w szczególności z trzecim stopniem oczyszczania ścieków. W 2000 roku 38,3% ludności było obsługiwane przez oczyszczalnie z podwyższonym usuwaniem biogenów. W 2007 r. liczba ta wynosiła już ok. 70%.

Oczyszczalnia ścieków w Krośnie Odrz. (źródło: WIOŚ, Jan Nowicki)


Ochrona przed hałasem

Hałas jako zanieczyszczenie środowiska jest czynnikiem w dużym stopniu wpływającym na jakość warunków zamieszkania i wypoczynku człowieka. Powoduje wiele negatywnych skutków dla jakości życia i zdrowia ludzkiego.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Rozkład przekroczeń poziomów dopuszczalnych hałasu dla zakładów przemysłowych w porze nocnej w latach 2000-2007 w województwie lubuskim (źródło: WIOŚ)


Pomiary hałasu komunikacyjnego w miastach wykazują, że przeważająca część terenów zabudowy mieszkaniowej sąsiadującej z głównymi ulicami jest narażona na występowanie ponadnormatywnych poziomów hałasu, zarówno w porze dziennej jak i nocnej. Każdego roku badana zbiorowość odcinków dróg była inna, jednak zauważalna jest tendencja malejąca wartości przekroczeń. Niewątpliwy wpływ na ograniczenie emisji hałasu drogowego miały przeprowadzone modernizacje nawierzchni ulic oraz zmiany organizacji ruchu wykonane w latach 2000-2007.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Procent zbadanych długości odcinków ulic w miastach, przy których emisja hałasu przekraczała poziomy dopuszczalne w porze dziennej w latach 2000-2007 w województwie lubuskim (źródło: WIOŚ)


Działalność kontrolna i interwencyjna WIOŚ w Zielonej Górze wykazuje dużą skuteczność w likwidowaniu uciążliwości akustycznej obiektów prowadzących działalność gospodarczą. Skargi rozwiązywane są coraz częściej na szczeblu gmin, a pomiary hałasu przeprowadza się tylko w uzasadnionych przypadkach. Większość zakładów dostosowuje się do obowiązujących norm (szczególnie po otrzymaniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej), a kontrole sprawdzające wykonywane po pewnym czasie wskazują, że problem szkodliwości hałasu został rozwiązany ostatecznie. Coraz częściej sprawy rozprzestrzeniania się hałasu rozpatrywane są na etapie planowania i lokalizacji inwestycji. Duże problemy w tym zakresie występują natomiast w przypadkach zmiany sposobu użytkowania obiektów. Projektowanie i budowa zabezpieczeń ograniczających hałas dopiero po zakończeniu inwestycji generuje dodatkowe, często bardzo wysokie, koszty.


Ekran akustyczny (źródło: WIOŚ, Paweł Popko)


Ochrona powierzchni ziemi

Strukturę użytkowania powierzchni w województwie lubuskim determinują funkcje rolnicze i leśne, obejmujące łącznie około 90% powierzchni województwa. Składają się na nie: użytki rolne (około 41%) oraz grunty leśne, zadrzewienia i zakrzewienia (około 51%).

Na terenie województwa lubuskiego nie zaobserwowano radykalnych zmian w zakresie struktury użytkowania gruntów.

Na terenie województwa lubuskiego sukcesywnie przybywa ekologicznych gospodarstw rolnych. W latach 2000-2007 ich liczba wzrosła z 16 do 361 (ponad 22-krotny wzrost). Z ogólnej liczby ekologicznych gospodarstw rolnych w 2007 r. wymagany certyfikat posiadało 175 gospodarstw (48,5%), natomiast 186 gospodarstw (51,5%) było w okresie jego uzyskiwania.

gospodarstwa ekologiczne,lubuskie

Gospodarstwa ekologiczne w latach 2000-2007 w województwie lubuskim (źródło: GUS)

 

Gospodarowanie odpadami

Na terenie województwa lubuskiego wytworzono w 2007 r. ogółem 994,2 tys. ton odpadów, w tym odpadów z sektora przemysłowego (z wyłączeniem odpadów komunalnych) –727,0 tys. ton. Odpady przemysłowe powstające w wyniku działalności przemysłowej stanowią ok. 73% ogólnej masy wytworzonych odpadów.

Od roku 2000 na terenie województwa lubuskiego obserwuje się systematyczny spadek ilości odpadów komunalnych zbieranych w ciągu roku, z ilości 362,0 tys. t (ok. 401 kg/mieszkańca) do ilości 267,2 tys. t (ok. 260 kg/mieszkańca) w roku 2007. W stosunku do roku bazowego nastąpił spadek ilości wytworzonych odpadów komunalnych o ok. 25%. Szacuje się, że około 2/3 odpadów komunalnych generują gospodarstwa domowe, 1/3 tych odpadów powstaje w obiektach infrastruktury.

Ważnym elementem promującym ekologiczne postawy jest organizowanie konferencji krajowych i międzynarodowych poświęconych tematyce związanej z gospodarką odpadami, paliwem alternatywnym, itp. oraz wspieranie rzeczowe i finansowe konkursów ekologicznych dla dzieci i młodzieży.

 


Zakład Utylizacji Odpadów w Chruściku (źródło: archiwum WIOŚ)


Ochrona przyrody

Na ogólną powierzchnię województwa lubuskiego wynoszącą 1398,8 tys. ha na lasy przypada 682,7 tys. ha, w tym 8,2 tys. ha (1,2% ogólnej powierzchni) stanowią lasy prywatne, 2 tys. ha lasów stanowi własność gmin (0,3%). Pod względem lesistości (procentowy udział powierzchni lasów w ogólnej powierzchni województwa) woj. lubuskie zajmuje pierwsze miejsce w Polsce z wynikiem 48,8%. Średnia dla całego kraju wynosi 28,9%. Skład gatunkowy i struktura wiekowa wyróżniają lasy lubuskie na tle całego kraju: największa powierzchnia zajmowana przez bory sosnowe 86% (68,9% średnia dla kraju) i największy udział drzewostanów w III klasie wieku (41-60 lat) - 27,2%, przy średniej krajowej 24,2%.

Łącznie powierzchnia obszarów sieci Natura 2000 leżących w woj. lubuskim wynosi 385 120 ha. Są to obszary przyjęte przez Radę Ministrów RP i zaproponowane Komisji Europejskiej w Brukseli. Dodatkowo 6 obszarów siedliskowych wyznaczonych przez organizacje pozarządowe znajduje się jeszcze na tzw. Shadow List.

Obszary chronione w województwie lubuskim (źródło: WIOŚ)

 


Sowa pójdźka w dolinie Warty (źródło: WIOŚ, Sławomir Rubacha)



Aby przeczytać więcej informacji kliknij -> krajowy_raport_mozaikowy.pdf ikona_pdf
nfos