pl en
klatka z filmu
Zobacz więcej filmów:
ikona domyślnego filmuikona filmu powietrzeikona filmu wodaikona filmu odpadyikona filmu hałasikona filmu różnorodnośćikona filmu promieniowanie
Czy wiesz, że

Poniższe informacje o stanie środowiska w województwie lubelskim zostały zaczerpnięte z raportu pt. „Krajowy raport mozaikowy. Stan środowiska w województwach w latach 2000-2007”.

Zobacz: raporty o stanie środowiska w województwie lubelskim opracowywane przez WIOŚ w Lublinie

 

Województwo lubelskie

  1. Ochrona powietrza
  2. Ochrona wód
  3. Ochrona przed hałasem
  4. Ochrona powierzchni ziemi
  5. Gospodarowanie odpadami
  6. Ochrona przyrody

 

Województwo lubelskie leży w środkowo-wschodniej części Polski. Jego wschodnia granica stanowi również granicę państwa z Białorusią i Ukrainą. Zajmuje obszar 25 122 km2, tj. 8% powierzchni Polski, jest 3. co do wielkości województwem kraju. Według danych GUS na dzień 31.12.2007 r. liczba mieszkańców Lubelszczyzny wynosiła 2 166 213 osób, co stanowiło 5,7% ludności Polski. Stolicą województwa jest miasto Lublin, z liczbą mieszkańców 351 806 osób. Województwo ma niską gęstość zaludnienia: 86 osób/km2, co klasyfikuje je na 12. miejscu w kraju.

Województwo lubelskie należy do najczystszych ekologicznie obszarów Polski i zajmuje wysoką pozycję w kraju pod względem wskaźników stanu środowiska naturalnego. Pomimo to istnieją zagrożenia środowiska o charakterze naturalnym lub antropogenicznym, których rozpoznanie, a następnie przeciwdziałanie stało się jednym z podstawowych celów polityki ekologicznej województwa.

Panorama Lublina (źródło: Archiwum WIOŚ)


Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Wartość PKB na 1 mieszkańca w województwie lubelskim w latach 2000 - 2007 (źródło: GUS)


Mimo stałego wzrostu PKB na 1 mieszkańca w 2007 r. wskaźnik ten należał do najniższych wśród województw (15. lokata w kraju).

 

Ochrona powietrza

Zmniejszenie w ostatnich latach emisji zanieczyszczeń do powietrza z zakładów szczególnie uciążliwych w wyniku przedsięwzięć proekologicznych, zwłaszcza w sektorze energetycznym, znalazły odzwierciedlenie w jakości powietrza atmosferycznego. Badania WIOŚ potwierdzają niski i średni poziom zanieczyszczeń gazowych oraz niskie zawartości metali ciężkich w pyle PM10.

Wśród zanieczyszczeń powietrza wyróżnia się zanieczyszczenia pochodzenia naturalnego oraz związane z działalnością człowieka. Głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza jest emisja antropogeniczna pochodząca z działalności przemysłowej, z sektora bytowego oraz komunikacji. Najbardziej uprzemysłowione tereny zlokalizowane są w środkowym pasie województwa i w największych ośrodkach miejskich. Decydujący udział w emisji przemysłowej mają zakłady z branży chemicznej, cementowej oraz energetyka i ciepłownictwo.

Pomiary monitoringowe prowadzone na obszarze województwa wykazywały niski poziom stężeń zanieczyszczeń gazowych, głównie dwutlenku siarki, który w sezonie letnim w większości stanowisk był poniżej granicy oznaczalności. Stężenia średnie roczne dwutlenku siarki na wybranych stanowiskach wynosiły w większości od 2 µg/m3 do 5 µg/m3, maksymalnie około 7 µg/m3. Mimo niskich poziomów na części stanowisk widoczna jest malejąca tendencja w zakresie stężeń SO2. Niewielki wzrost odnotowany w 2006 r. na części stanowisk w stosunku do stężeń z dwóch wcześniejszych lat był wynikiem niekorzystnych warunków meteorologicznych.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia dwutlenku siarki na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: WIOŚ, PIS)


W latach 2000 – 2007 wszystkie średnie roczne stężenia dwutlenku azotu utrzymywały się na dość wyrównanym poziomie i nie przekraczały poziomu dopuszczalnego (wykres 7).

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia dwutlenku azotu na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: WIOŚ, PIS)


Jednak problemem dotyczącym jakości powietrza w województwie jest przekraczanie standardu dla pyłu PM10), w szczególności określonego dla stężeń 24-godzinnych, które występowały w Lublinie, Białej Podlaskiej, Chełmie i Zamościu.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia pyłu PM10 na wybranych stanowiskach pomiarowych w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: WIOŚ, PIS)


Wyniki prowadzonych pomiarów ozonu wykazały, że poziom dopuszczalny ze względu na ochronę zdrowia wraz z dopuszczalną ilością przekroczeń obowiązującą w danym czasie na obszarze województwa lubelskiego został dotrzymany.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnia arytmetyczna z liczby dni ze stężeniami 8-godz. ozonu wyższymi od 120 μg/m3 w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: WIOŚ, IMGW)


Ochrona wód

Zarządzanie środowiskiem ma istotny wpływ na jakość poszczególnych elementów środowiska. Porządkowanie gospodarki wodno-ściekowej w ramach Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych, zwłaszcza budowa i modernizacja oczyszczalni ścieków i rozbudowa sieci kanalizacyjnej sprawia, że jakość wód powierzchniowych ulega systematycznej poprawie. Według badań WIOŚ w 2007 roku w rzekach województwa nie stwierdzono występowania substancji niebezpiecznych, a przekroczenia substancji biogennych były sporadyczne.

 

W latach 2000-2007 w województwie lubelskim przyrost sieci wodociągowej w stosunku do sieci kanalizacyjnej był trzykrotnie większy. Najwyższy przyrost sieci wodociągowej odnotowano w powiatach: bialskim, chełmskim i łęczyńskim, natomiast kanalizacyjnej w powiatach: lubelskim, biłgorajskim, lubartowskim i puławskim.

 

Rzeka Wieprz (źródło: Archiwum WIOŚ)

Rzeki Lubelszczyzny pozbawione są zanieczyszczeń spowodowanych występowaniem metali ciężkich. Zanieczyszczenia związkami organicznymi wyrażone jako BZT5 utrzymują się wprawdzie na podwyższonym poziomie, ale bez tendencji wzrostowej. Analizując zawartość substancji biogennych stwierdza się, że o ile zawartość azotu ogólnego (poniżej 5 mgN/l) nie zagraża jakości wód, o tyle zawartość fosforu ogólnego może mieć niekorzystny wpływ na ich stan ekologiczny. Na wykresach 15-19 zobrazowano średnie roczne stężenia wybranych parametrów jakości w punktach monitoringowych zamykających zlewnie o powierzchni powyżej 2,5 tys. km2.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne wartości BZT5 w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: WIOŚ)


Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia azotu ogólnego w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: WIOŚ)


Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia fosforu ogólnego w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: WIOŚ)


W 2007 r. WIOŚ prowadził badania monitoringowe w 6 jeziorach w ramach monitoringu diagnostycznego. Badania wykonywano 3-krotnie w ciągu roku (cyrkulacja wiosenna, początek lata, szczyt stagnacji letniej), zaś 1 jezioro reperowe (Białe Włodawskie) badane było 8 razy w ciągu okresu wegetacyjnego. Podstawą oceny stanu ekologicznego jezior w 2007 r. był chlorofil a (element biologiczny) oraz wspomagające elementy fizyczno-chemiczne - fosfor całkowity, azot całkowity, widzialność krążka Secchiego, warunki tlenowe. W ocenie ogólnej, Jezioro Białe Włodawskie osiągnęło bardzo dobry stan ekologiczny, pozostałe jeziora charakteryzowały się dobrym stanem elementów biologicznych, tym samym osiągnęły dobry stan ekologiczny.

 


Klasyfikacja stanu ekologicznego jezior województwa lubelskiego w 2007 r. (źródło: WIOŚ)


 

Ocena stopnia eutrofizacji obejmująca wyniki badań ze wszystkich punktów monitoringu prowadzonego w latach 2004-2007 z wykluczeniem punktów pomiarowych należących jedynie do monitoringu operacyjnego celowego służącego ocenie przydatności wód do bytowania ryb w warunkach naturalnych wykazała, że zdecydowana większość wód województwa lubelskiego to wody zagrożone eutrofizacją.

 

Ocena eutrofizacji wód powierzchniowych województwa lubelskiego w latach 2004-2007 (źródło: WIOŚ)

 

Monitoring jakości wód podziemnych w sieci krajowej na terenie województwa lubelskiego w latach 2000-2007 obejmował wody głębszych poziomów wodonośnych – wody wgłębne oraz płytkich poziomów wodonośnych - wody gruntowe.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Monitoring wód podziemnych (z podziałem na wody wgłębne i gruntowe), prowadzony w ramach krajowej sieci pomiarowej na terenie województwa lubelskiego w latach 2000-2007 (źródło: GIOŚ)


Ocena jakości wód podziemnych badanych w 2007 r. na terenie woj. lubelskiego na poziomie krajowym wykazała, że ponad 1/3 wód zaliczona została do wysokich klas jakości (4,9% - I klasa, 27,9% - II klasa), prawie 46% odpowiadało III klasie (wody zadowalającej jakości). Wody niezadowalającej jakości stwierdzono w 18% badanych wód (IV klasa jakości), natomiast wody złej jakości (V klasa) występowały w 2 otworach badawczych, czyli 3,3% badanych wód.

azotany,wody podziemne,lubelskie

Zawartość azotanów w wodach podziemnych w latach 2001-2007 w województwie lubelskim według badań monitoringowych w sieci krajowej (źródło: GIOŚ)


Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Jakość wód podziemnych w 2007 r. na terenie województwa lubelskiego badanych w sieci krajowej (źródło: GIOŚ)


Źródła występujące na obszarze województwa lubelskiego, ze względu na niezwykle cenne walory przyrodnicze, uwzględniane są corocznie w programach państwowego monitoringu środowiska dla województwa lubelskiego. W 2007 r. badaniami jakości wód objęto 29 źródeł. Analiza stężeń badanych wskaźników fizyko-chemicznych wykazała, że wody te spełniały normatywy wysokich klas jakości (1,7% badanych wód to klasa I, ponad 86% klasa II, 8,6% to klasa III, jedynie 3,5% zaliczono do klasy IV), co potwierdza ich dobre właściwości naturalne (wykres 23). Niestety pod względem bakteriologicznym wody te tylko w kilku przypadkach spełniały wymagania stawiane wodom przeznaczonym do spożycia przez ludzi.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Jakość wód źródeł badanych na terenie województwa lubelskiego w 2007 r. (źródło: WIOŚ)


Ochrona przed hałasem

Głównymi źródłami hałasu są: transport drogowy i kolejowy oraz pochodzący od urządzeń i instalacji.

Źródłami hałasu o zasięgu lokalnym były niewielkie zakłady produkcyjne i usługowe, jednostki handlowe oraz lokale rozrywkowe zlokalizowane w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej. Emisję hałasu powodowały: urządzenia wentylacyjne, klimatyzacyjne, chłodnicze, urządzenia produkcyjne wykorzystywane do obróbki drewna, produkcji materiałów budowlanych, transport dostawczy do obiektów handlowych, transport wewnętrzny w zakładach i urządzenia nagłaśniające.

W latach 2000 – 2007 pomiary hałasu komunikacyjnego prowadzono na około 250 km odcinków dróg w województwie. Badania wykazały występowanie wysokich wartości hałasu, przekraczających poziomy dopuszczalne. Każdego roku badana zbiorowość odcinków dróg była inna, jednak w latach 2000–2007 zauważalna była tendencja występowania przekroczeń w podobnych przedziałach, najczęściej 0-5 dB oraz 5-10 dB.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Rozkład przekroczeń poziomów dopuszczalnych dla zakładów przemysłowych w porze dziennej w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Rozkład przekroczeń poziomów dopuszczalnych dla zakładów przemysłowych w porze nocnej w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: WIOŚ)

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Procent zbadanych długości odcinków ulic w miastach, przy których emisja hałasu przekraczała poziomy dopuszczalne w porze dziennej w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: WIOŚ)

 

Ochrona powierzchni ziemi

Województwo lubelskie charakteryzuje się niezwykle korzystnymi warunkami do produkcji roślinnej. Niemal połowa gleb należy do najwyższych klas bonitacyjnych (I-III). Użytki rolne zajmują ok. 70% powierzchni województwa.

Wysoka jakość rolniczej przestrzeni produkcyjnej sprzyjała rozwojowi upraw ekologicznych. W 2007 r. na terenie województwa lubelskiego znajdowały się 1 402 gospodarstwa produkujące metodami ekologicznymi posiadające atest oraz będące w okresie poprzedzającym jego uzyskanie. Zajmowały ogółem powierzchnię 23 934 ha.

Pod względem liczby gospodarstw ekologicznych województwo lubelskie znajdowało się, podobnie jak w latach ubiegłych, na 3. miejscu w kraju.

 

gospodarstwa ekologiczne,lubelskie

Gospodarstwa ekologiczne w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: GUS)


Wyłączenie gruntów na cele nierolnicze (lub nieleśne) np. na cele budowlane, inwestycyjne, przemysłowe lub komunikacyjne, przeprowadzane było w ramach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W latach 2000–2007 najwięcej gruntów wyłączonych zostało pod budownictwo mieszkaniowe.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Kierunki wyłączeń gruntów rolnych i leśnych w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: GUS)


Gospodarowanie odpadami

Na terenie województwa lubelskiego podstawowym sposobem unieszkodliwiania odpadów komunalnych jest ich deponowanie na składowiskach. Wg danych WIOŚ w 2007 r. czynnych było 119 obiektów. Ilość zebranych stałych odpadów komunalnych w 2007 r. wyniosła 374 398,5 Mg (dane wg GUS). W latach 2000–2004 obserwowany był spadek ilości odpadów komunalnych zebranych w ciągu roku w przeliczeniu na 1 mieszkańca w województwie. Po tym okresie zauważalna była tendencja wzrostowa. Można to wiązać z uszczelnieniem systemu zbierania odpadów komunalnych (m.in. konieczność posiadania umowy na wywóz tych odpadów), a także wzrostem konsumpcji.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Odpady komunalne zebrane w przeliczeniu na 1 mieszkańca w latach 2000-2007 w województwie lubelskim (źródło: GUS)


Odpady przemysłowe stanowią dominujący strumień (ponad 90%) wszystkich odpadów wytwarzanych na terenie województwa lubelskiego. Na przestrzeni lat obserwowany był wzrost ilości powstających odpadów, co pozostawało w ścisłej korelacji ze wskaźnikiem PKB w województwie.

odpady,lubelskie

Ilość odpadów w województwie lubelskim w latach 2000-2007 na tle zmian PKB (źródło: GUS)


Ochrona przyrody

Lasy i grunty leśne położone w granicach województwa lubelskiego zajmowały wg danych GUS za 2007 r. powierzchnię 576,5 tys. ha, z tego lasy stanowiące własność Skarbu Państwa 342,7 tys. ha. Lesistość wynosiła 22,6%, przy średniej krajowej 28,9%.

Województwo lubelskie charakteryzuje się bardzo dużą różnorodnością biologiczną i krajobrazową. Przez teren województwa przebiega granica pomiędzy Pasem Wielkich Dolin Europejskich w części północnej i Pasem Starych Gór i Wyżyn Europy w części południowej, ścierają się także wpływy różnych czynników klimatycznych i biogeograficznych. Zaznaczają się zatem granice zasięgów wielu gatunków roślin i zwierząt.

W ramach ochrony przyrody podejmowane były różnorodne aktywne działania, jak:

  • program ochrony susła perełkowanego, polegający na odtworzeniu warunków siedliskowych i doprowadzeniu do wzrostu populacji z 270 osobników w roku 2000 do 3 474 w roku 2007;

  • program ochrony otwartego krajobrazu torfowisk węglanowych koło Chełma zmierzający m.in. do poprawy warunków siedliskowych rzadkich gatunków ptaków (m.in.: wodniczki, błotniaka stawowego, błotniaka łąkowego, bąka, czajki, kszyka, rycyka, derkacza i żurawia) oraz ptaków siewkowatych poprzez wykonanie wycinek i usuwanie zakrzaczeń na obszarze 60 ha muraw kserotermicznych oraz wykoszenie 30 ha łąk i poprawie warunków uwilgotnienia torfowiska;

  • program ochrony żółwia błotnego polegający na poprawie warunków świetlnych na lęgowiskach i ograniczeniu strat w lęgach powodowanych przez drapieżniki;

  • program aktywnej ochrony głuszca w Lasach Janowskich i Puszczy Solskiej - największej w Polsce populacji tego gatunku poza obszarami górskimi;

  • program ochrony stanowisk języczki syberyjskiej na obszarze Chełmskich Torfowisk Węglanowych, polegający na sporządzeniu inwentaryzacji, wykonaniu zabiegów pielęgnacyjnych i usunięciu siewek konkurujących roślin;

  • program ochrony bociana białego, polegający na zabezpieczeniu gniazd narażonych na zniszczenie, bądź ich przeniesieniu oraz montażu specjalnych konstrukcji na słupach energetycznych wynoszących gniazdo ponad przewody energetyczne;

  • program restytucji cietrzewi na terenach Poleskiego Parku Narodowego

 

Obszary Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000 na terenie województwa lubelskiego (źródło: Ministerstwo Środowiska)



Aby przeczytać więcej informacji kliknij -> krajowy_raport_mozaikowy.pdf ikona_pdf
nfos