pl en
klatka z filmu
Zobacz więcej filmów:
ikona domyślnego filmuikona filmu powietrzeikona filmu wodaikona filmu odpadyikona filmu hałasikona filmu różnorodnośćikona filmu promieniowanie
Czy wiesz, że

Poniższe informacje o stanie środowiska w województwie dolnośląskim zostały zaczerpnięte z raportu pt. „Krajowy raport mozaikowy. Stan środowiska w województwach w latach 2000-2007”.
Zobacz: raporty o stanie środowiska w województwie dolnośląskim opracowywane przez WIOŚ we Wrocławiu


Województwo dolnośląskie

  1. Ochrona powietrza
  2. Ochrona wód
  3. Ochrona przed hałasem
  4. Ochrona powierzchni ziemi
  5. Gospodarowanie odpadami
  6. Ochrona przyrody

Dolny Śląsk to region o tysiącletniej historii, miejsce styku różnorodnych tradycji, kultur i obyczajów. Na mapie Polski położenie województwa jest wyjątkowe – u zbiegu trzech granic: Polski, Czech i Niemiec. Korzyści z takiego usytuowania są wielorakie, m.in. dobre możliwości bezpośredniego dostępu do rynku w kraju i za granicą czy stosunkowo duża koncentracja inwestycji zagranicznych. W efekcie Dolny Śląsk jest jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się regionów w Polsce.

Równolegle z rozwojem gospodarczym znaczny nacisk położony był na zmniejszanie negatywnych skutków oddziaływania przemysłu i ochronę środowiska naturalnego. W istotny sposób zmniejszyła się emisja zanieczyszczeń do powietrza i wód. Wyodrębniony w latach 90. tzw. „Czarny Trójkąt” – obszar przemysłowy na pograniczu trzech państw, o wysokich wskaźnikach emisji zanieczyszczeń i zdegradowanym środowisku – w wyniku wspólnych działań trzech zainteresowanych krajów powoli zamienia się w trójkąt „zielony”, gdzie dotrzymywane są standardy jakości środowiska, a przyroda wraca do stanu pierwotnego (Góry Izerskie).

Województwo dolnośląskie charakteryzuje się dużym urozmaiceniem rzeźby terenu i krajobrazu. Wynika to z usytuowania na jego obszarze kilku krain geograficznych, znacznie się od siebie różniących: Niziny Śląsko-Łużyckiej (na północnym zachodzie), Nizin Środkowopolskich (na północnym wschodzie), Pogórza Zachodniosudeckiego, Przedgórza Sudeckiego i Sudetów na południu.

Lata 2000-2007 to okres dynamicznego rozwoju gospodarczego Dolnego Śląska. Przy praktycznie stałej liczbie ludności wzrosły wszystkie wskaźniki charakteryzujące ekonomię województwa oraz zmalała stopa bezrobocia. Dolny Śląsk ma też spory udział w tworzeniu PKB Polski (8,1%).

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Wartość PKB na 1 mieszkańca w województwie dolnośląskim w latach 2000-2007 (źródło: GUS)

 

Dochód wypracowany na Dolnym Śląsku w 2007 r. osiągnął wartość 96 666 mln zł, co stanowi 8,2% polskiego PKB. Średni dochód na mieszkańca Dolnego Śląska w latach 2000-2007 wyniósł około 25 000 zł.

Jeden z priorytetów Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego zakłada stymulowanie i umacnianie integracji przestrzennej oraz infrastrukturalnej Dolnego Śląska z Polską i Unią Europejską oraz wewnątrz regionu, aktywną ochronę wartości przyrodniczych i kulturowych oraz kształtowanie środowiska przyrodniczego Dolnego Śląska w oparciu o zasady ekorozwoju. Wyniki przytoczone w raporcie wskazują, że wiele z tych celów jest już sukcesywnie realizowanych.


Ochrona powietrza

Głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza jest emisja antropogeniczna, na którą składa się emisja z działalności przemysłowej, sektora komunalno-bytowego oraz emisja komunikacyjna.

Decydujący udział w całkowitej emisji zanieczyszczeń do powietrza z terenu Dolnego Śląska ma PGE Elektrownia Turów S.A. w Bogatyni.

PGE Elektrownia Turów S.A. w Bogatyni (źródło: Archiwum PGE Elektrowni Turów S.A.)



Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Emisja zanieczyszczeń gazowych z zakładów szczególnie uciążliwych w latach 2000-2007 w województwie dolnośląskim (źródło: GUS)

 

W ostatnich latach, ze względu na duże zagęszczenie ulic i tras komunikacyjnych na terenach miejskich i rosnącą liczbę pojazdów, szczególną rolę w zanieczyszczeniu powietrza odgrywa ruch samochodowy. Jest on podstawową przyczyną wysokiego całorocznego poziomu tlenków azotu w powietrzu oraz pyłu PM10 w największych miastach Dolnego Śląska. W chłodnych miesiącach roku stopień zanieczyszczenia powietrza znacząco powiększają emisje zanieczyszczeń z procesów spalania paliw do celów grzewczych. Najwyższe stężenia oraz największą częstość przekroczeń norm rejestruje się na terenach gęstej zabudowy mieszkaniowej, gdzie występują lokalne kotłownie i indywidualne systemy grzewcze.

Istotnym problemem, tak w skali całego województwa, jak i kraju, jest wysoki poziom zanieczyszczenia powietrza ozonem, szczególnie widoczny na stacjach pozamiejskich. Najwyższe stężenia ozonu rejestrowane są w ciepłym okresie roku w godzinach najintensywniejszego promieniowania słonecznego.

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnia arytmetyczna z liczby dni ze stężeniami 8-godz. ozonu wyższymi od 120 μg/m3 w latach 2000-2007 w województwie dolnośląskim (źródło: WIOŚ)


W celu poprawy jakości powietrza w regionie podejmowano wiele działań proekologicznych. Na szczególną uwagę zasługują inwestycje zrealizowane w największych zakładach Dolnego Śląska:

  • PGE Elektrowni Turów S.A. w Bogatyni (oddanie do użytku kolejnych kotłów fluidalnych, każdy ze złożem cyrkulacyjnym, dalsze wyposażanie kotłów w wysokosprawne elektrofiltry),
  • w Oddziałach KGHM „Polska Miedź” S.A.: Hutach Miedzi „Głogów I” i „Głogów II” (modernizacje starych i budowa nowych pieców, wyposażanie ich w nowe instalacje do oczyszczania spalin), Hucie Miedzi „Legnica” (oddanie do eksploatacji odtworzonej części instalacji odsiarczania gazów „Solinox”, zmodernizowanie Wydziału Elektrorafinacji Miedzi i Oddziału Pieców Anodowych),
  • Wałbrzyskich Zakładach Koksowniczych „Victoria” S.A. (oddanie do eksploatacji odsiarczalni gazu koksowniczego, budowa kotłowni na kotły opalane oczyszczonym gazem koksowniczym).

W celu ograniczenia zanieczyszczenia powietrza przez źródła komunikacyjne, szczególnie na obszarach miejskich województwa, prowadzono inwestycje polegające m.in. na przebudowie i remontach odcinków dróg, przebudowie mostów i budowie obwodnic, pozwalających na wyprowadzenie ruchu tranzytowego z centralnych części miast (m.in. obwodnice: Oleśnicy, Bielawy, Kamiennej Góry, Bolesławca, Nowej Rudy, Legnicy – zachodni odcinek).

W sektorze komunalnym podejmowano inwestycje likwidacji i modernizacji nieefektywnych kotłowni (np.: kotłowni oraz ciepłowni osiedlowej w Dzierżoniowie, ciepłowni C3 w Wałbrzychu), podłączania nowych obiektów do istniejącej sieci cieplnej, budowy nowych obiektów energetyki cieplnej i uruchamianie nowych sieci grzewczych, wymiana odcinków sieci cieplnej na rury preizolowane itp. Znaczne efekty przyniosły ponadto działania polegające na zmianie sposobu opalania z węglowego na gazowe, olejowe czy biopaliwo, powszechnie stosowane w obiektach użyteczności publicznej i obiektach uzdrowiskowych (w Kotlinie Kłodzkiej zmodernizowano wszystkie kotłownie uzdrowiskowe).

Istotne inwestycje zostały także przeprowadzone w stolicy Dolnego Śląska. W latach 1998-2005 MPEC Wrocław S.A. (obecnie „Fortum Wrocław” S.A.) przeprowadziło inwestycje służące poprawie czystości powietrza poprzez likwidację „niskich” źródeł emisji oraz optymalizację systemu ciepłowniczego – zlikwidowano 63 kotłownie lokalne w większości wykorzystujące paliwa stałe (koks, węgiel, miał).

 

Ochrona wód

Na wody powierzchniowe i podziemne oddziałuje wiele rodzajów presji związanych z aktywnością ludzi. Do najbardziej znaczących należy pobór wód, zarówno do celów bytowo-gospodarczych, jak i przemysłowych oraz odprowadzanie wód zużytych, czyli ścieków. Równie istotną presją, choć w ograniczonej skali, jest obszarowy spływ zanieczyszczonych wód opadowych.

W ramach Państwowego Monitoringu Środowiska w 2007 roku przebadano 131 jednolitych części wód rzek na 467 wyznaczonych na obszarze województwa dolnośląskiego, a ich ocena nastąpi po zakończeniu cyklu monitoringu diagnostycznego i przebadaniu wszystkich jednolitych części wód rzek.
Analiza zjawiska eutrofizacji na terenie Dolnego Śląska w latach 2004-2007 wykazała w 59% ppk rzek występowanie tego zjawiska. Wskaźnikami, które w największej ilości punktów zadecydowały o wystąpieniu zjawiska eutrofizacji były fosfor ogólny oraz azot Kjeldahla. Biorąc pod uwagę rodzaj typu abiotycznego jednolitej części wód, na której zlokalizowany był dany punkt pomiarowy, stwierdzono, że najbardziej podatne na zjawisko eutrofizacji są potoki wyżynne węglanowe z substratem drobnoziarnistym na lessach i lessopodobnych, potoki nizinne lessowo-gliniaste oraz potoki organiczne, dla których zjawisko eutrofizacji wystąpiło we wszystkich badanych punktach. Z kolei w wielkich rzekach nizinnych nie stwierdzono zjawiska eutrofizacji.

Wyniki oceny eutrofizacji wód ze źródeł komunalnych za okres 2004-2007 (źródło: WIOŚ)


Na wykresach 15-19 przedstawiono trendy zmian średnich rocznych wartości wybranych wskaźników zanieczyszczenia dla rzeki Odry w przekroju powyżej PCC „Rokita”. Przekrój ten usytuowany jest jednocześnie poniżej Wrocławia i przedstawione w nim zmiany obrazują wpływ na jakość wód Odry zanieczyszczeń odprowadzanych zarówno z miasta, jak i poprzez uchodzące na jego terenie znaczące dopływy – Oławę, Ślęzę, Bystrzycę i Widawę. W analizowanym okresie obserwuje się powolne, ale systematyczne obniżanie się wartości wszystkich analizowanych parametrów.

Przedstawiono także trendy zmian wskaźników zanieczyszczenia dla rzeki Bystrzycy w przekroju ujściowym do Odry. Do zlewni tej rzeki odprowadzana jest znaczna ilość ścieków z miast południowej części województwa – Wałbrzycha, Świdnicy, Dzierżoniowa, Bielawy, Strzegomia, Sobótki i Kątów Wrocławskich. W tym przekroju również obserwuje się powolny spadek wartości analizowanych wskaźników zanieczyszczenia, aczkolwiek wartości miarodajne poszczególnych parametrów są nieco wyższe niż w przypadku Odry.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne wartości BZT5 w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie dolnośląskim (źródło: WIOŚ)


Na rzece Nysie Łużyckiej w trójpunkcie granicznym po znacznym obniżeniu się wartości wskaźników zanieczyszczenia w latach 2001-2002 obserwuje się stabilizację poziomu zanieczyszczeń. Dla BZT5 i azotu ogólnego średnie stężenia są wyższe niż w przypadku Odry i Bystrzycy.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Średnie roczne stężenia azotu ogólnego w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie dolnośląskim (źródło: WIOŚ)

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Średnie roczne stężenia fosforu ogólnego w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie dolnośląskim (źródło: WIOŚ)


Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Średnie roczne stężenia kadmu w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie dolnośląskim (źródło: WIOŚ)


Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Średnie roczne stężenia niklu w wybranych przekrojach pomiarowo-kontrolnych w latach 2000-2007 w województwie dolnośląskim (źródło: WIOŚ)


Badania jakości zwykłych wód podziemnych, prowadzone w ramach monitoringu krajowego w latach 2000-2007, wykazują przekroczenia azotanów powyżej 50 mg NO3/l w 3% do 26% punktów pomiarowych. W poszczególnych latach obserwuje się przewagę zanieczyszczenia azotanami w wodach gruntowych w stosunku do głębszych poziomów wodonośnych.

azotany,dolnośląskie

Zawartość azotanów w wodach podziemnych w latach 2000-2007 w województwie dolnośląskim według badań monitoringowych sieci krajowej (źródło: GIOŚ)


Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Jakość wód podziemnych w roku 2007 w województwie dolnośląskim według badań monitoringowych sieci krajowej (źródło: GIOŚ)


W 2007 r. na terenie Dolnego Śląska stwierdzono przewagę wód dobrej jakości (I, II i III klasa) nad wodami złej jakości (IV i V klasa).

 

Ochrona przed hałasem

W chwili obecnej największą uciążliwość akustyczną na terenie województwa stanowi hałas komunikacyjny.

Badania wykazały, że poziom hałasu komunikacyjnego powyżej 70 dB dotyczy zwykle pojedynczych budynków lub zespołów budynków zlokalizowanych w odległości do 5 m od krawędzi jezdni. Natomiast hałas powyżej 60 dB stwierdza się na przeważającej długości badanych odcinków dróg. W latach 2000-2007 na terenie województwa dolnośląskiego przebadano 411,28 km dróg. Badania te prowadzono tylko w porze dziennej. Najwyższy odsetek stanowią drogi, na których przekroczony jest poziom dopuszczalny hałasu do 15 dB. Pomimo tego, że każdego roku badana zbiorowość odcinków dróg była inna, to jednak zauważalna jest tendencja systematycznego obniżania się poziomów dźwięków pochodzących od środków komunikacji.

 

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Procent zbadanych długości odcinków ulic w miastach, przy których emisja hałasu przekraczała poziomy dopuszczalne w porze dziennej w latach 2000-2007 w województwie dolnośląskim (źródło: WIOŚ)

 

Notowany jest również znaczący wzrost uciążliwości akustycznych pochodzących od hałasu przemysłowego związanego z działalnością kopalń i zakładów przeróbczych kruszyw.

Analiza wyników przeprowadzonych badań wykazała, że większość zakładów przemysłowych objętych pomiarami emituje hałas przekraczający normę o nie więcej niż 10 dB.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Rozkład przekroczeń poziomów dopuszczalnych dla zakładów przemysłowych w porze nocnej w latach 2000-2007 w województwie dolnośląskim (źródło: WIOŚ)

 

Ochrona powierzchni ziemi

W strukturze użytkowania gruntów Dolnego Śląska przeważają użytki rolne, w latach 2000-2007 zajmowały one 58-61% gruntów. Znaczną powierzchnię zajmowały także grunty leśne oraz zadrzewienia i zakrzewienia (29-31%). Najmniejszy procent w strukturze użytkowania gruntów stanowią użytki ekologiczne, ale ich powierzchnia systematycznie wzrasta.

grunty,dolnośląskie

Zmiany struktury użytkowania gruntów w latach 2000-2007 w województwie dolnośląskim (źródło: GUS)


Badania gleb, wykonywane przez WIOŚ na terenach bezpośrednio zagrożonych zanieczyszczeniami, potwierdziły przekroczenia dopuszczalnych wartości szczególnie cynku, ołowiu, kadmu oraz benzo(a)pirenu.

Przekroczenia dopuszczalnych stężeń w glebach na terenie Dolnego Śląska w latach 2000–2007 (źródło: WIOŚ)


Na terenie Dolnego Śląska w latach 2000-2007 podjęto wiele działań na rzecz ochrony powierzchni ziemi, w tym:

  • prowadzenie badań stopnia zanieczyszczenia gleb, finansowanych ze środków Terenowego Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych przez starostwa powiatów: wrocławskiego, głogowskiego, polkowickiego, średzkiego, zgorzeleckiego, jeleniogórskiego, trzebnickiego, oławskiego, ząbkowickiego, kłodzkiego, wałbrzyskiego, wołowskiego i miasto Wrocław. Prowadzone badania gleb przyczyniają się do identyfikacji terenów, na których stwierdza się przekroczenia standardów jakości gleby, zwłaszcza gleb uprawnych, i pozwalają na podjęcie działań naprawczych. WIOŚ podjął współpracę ze starostwami w celu ustalenia szczegółowego programu badań na terenie poszczególnych starostw;
  • przeciwdziałanie zakwaszeniu gleb poprzez ich wapnowanie (m.in. w gminach: Wąsosz, Żukowice, Marciszów, Bogatynia, Lubomierz, Gryfów Śl., Pieńsk, Gaworzyce, Ścinawa, Świerzawa, Pęcław, Jordanów Śl., Czarny Bór, Żmigród);
  • rekultywacja gruntów rolnych zniszczonych przez powódź ze środków Terenowego Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych.
  • rekultywacja środowiska gruntowo-wodnego na terenie stacji paliw lokomotyw w Kamieńcu Ząbkowickim;
  • rekultywacja środowiska gruntowo-wodnego zanieczyszczonego produktami ropopochodnymi na stacji paliw PKN Orlen S.A. przy ul. Spokojnej w Legnicy;
  • rekultywacja terenu działek przy ul. Krzywoustego, ul. Jedności Narodowej, ul. Rychtalskiej, ul. Traugutta i ul. Kępińskiej we Wrocławiu, zanieczyszczonych metalami ciężkimi i produktami ropopochodnymi;
  • rekultywacja środowiska gruntowo-wodnego terenu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Witelona w Legnicy;
  • rozpoczęcie rekultywacji gruntów na terenie Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu przy ul. Połbina;
  • rozpoczęcie rekultywacji środowiska gruntowo-wodnego na terenie byłego lotniska JAR w Legnicy.

W ramach działań rekultywacyjnych w województwie przeprowadzono także rekultywację terenów poeksploatacyjnych kopalni bazaltu „Janowiczki” (I etap), zrekultywowano środowisko gruntowo-wodne i zahamowano migrację zanieczyszczeń naftowych na terenie MPS-1 w Jednostce Wojskowej nr 3030 we Wrocławiu, zrekultywowano byłe wylewisko odpadów chemicznych i osadów ściekowych „Staniszów” w Jeleniej Górze (I etap).

 

Gospodarowanie odpadami

Zagrożenia dla środowiska występują praktycznie we wszystkich fazach gospodarki odpadami, począwszy od ich powstawania i gromadzenia poprzez transport, ponowne wykorzystanie i unieszkodliwienie, na ostatecznym składowaniu odpadów kończąc.

Od 2000 r. obserwuje się istotny spadek ilości odpadów komunalnych zebranych w ciągu roku w województwie. W 2007 r. wskaźnik ilości odpadów na jednego mieszkańca Dolnego Śląska kształtował się na znacznie niższym poziomie niż średnia dla krajów Unii Europejskiej, ale na wyższym niż w Polsce (339 kg w województwie, 265 kg w Polsce, 522 kg w UE-27-/w przypadku UE-27 - odpady wytwarzane/). Malejący trend wynika zarówno z ograniczenia wytwarzania odpadów komunalnych, jak i pozbywania się odpadów w niewłaściwy sposób (np. porzucanie w lasach czy spalanie w domowych piecach) i niezgodnym ze stanem faktycznym raportowaniem w zakresie odebranych odpadów komunalnych przez podmioty gospodarcze od właścicieli nieruchomości.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Odpady komunalne zebrane w przeliczeniu na 1 mieszkańca w latach 2000-2007 w województwie dolnośląskim (źródło: GUS)


Pobierz dane wykresu w formacie CSV


Gospodarowanie odpadami przemysłowymi w województwie dolnośląskim w roku 2007 (źródło: GUS)


Na Dolnym Śląsku funkcjonuje największy w Europie (1394 ha) zbiornik odpadów poflotacyjnych „Żelazny Most” należący do KGHM „Polska Miedź” S.A. Jest on obecnie jedynym miejscem deponowania odpadu z flotacji dla wszystkich kopalń, co powoduje, że stanowi on kluczowe ogniwo technologiczne, bez którego produkcja koncentratu miedziowego byłaby niemożliwa. Roczna wielkość deponowanych odpadów z flotacji waha się od 20 do 26 mln Mg.

 

Ochrona przyrody

Dolny Śląsk cechują wysokie walory przyrodnicze i krajobrazowe, co wynika z dużego zróżnicowania terenu, obejmującego różnorodne elementy przyrody ożywionej i nieożywionej.

W 2007 r. obszary objęte ochroną zajmowały 18,1% powierzchni całkowitej województwa. Liczba i powierzchnia poszczególnych form ochrony wynosiła:

  1. 2 parki narodowe – 11 920,9 ha,
  1. 66 rezerwatów przyrody – 10 504,3 ha,
  1. 12 parków krajobrazowych – 196 789,4 ha,
  1. 25 obszarów chronionego krajobrazu – 136 228,2 ha.

Pobierz dane wykresu w formacie CSV

Udział wybranych form ochrony przyrody w powierzchni obszarów prawnie chronionych w województwie dolnośląskim w roku 2007 (źródło: GUS)


Park Narodowy Gór Stołowych (źródło: Archiwum PNGS)


Aby przeczytać więcej informacji kliknij -> krajowy_raport_mozaikowy.pdf ikona_pdf
nfos