Stan klimatu akustycznego w kraju

w świetle badań wioś w latach 2007-2010

 

 

 

 

1.    Wskaźniki

 

 2.    Prawo

 3.    Baza OPH

 4.    Hałas przemysłowy

 5.    Hałas komunikacyjny

5.1 Hałas drogowy

5.2 Hałas kolejowy

5.3  Hałas lotniczy

 

6. Sprawozdanie

7. Podsumowanie 

 

 

 

Dyrektywa 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
25 czerwca 2002 r. odnosząca cię do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku, określa hałas w środowisku jako niepożądane lub szkodliwe dźwięki powodowane przez środki transportu, ruch drogowy, ruch kolejowy, ruch samolotowy oraz hałas pochodzący z obszarów działalności przemysłowej. W ustawie Prawo ochrony środowiska zwanej dalej Poś (Dz. U. 2008r. Nr 25, poz.150 z późn. zm.) hałasem w środowisku nazywamy dźwięki o częstotliwościach od 16 Hz do 16 000 Hz.

Hałas jest zjawiskiem wybitnie subiektywnym (ten sam dźwięk przez jedną osobę może być oceniony jako przyjemny, a przez inną osobę jako uciążliwy). Podstawowymi parametrami opisującymi dźwięk
a zatem i hałas jest częstotliwość i ciśnienie akustyczne. Poziom ciśnienia akustycznego dźwięku mierzony jest w decybelach (dB). Zakres spotykanych w środowisku poziomów dźwięku jest dość rozległy, począwszy od wartości progowych, tj. poziomu 0 dB, będących w stanie u człowieka wywołać wrażenie słuchowe (próg słyszalności), po wartości powodujące fizyczne odczucie bólu - 130 dB (granica bólu).

Przykładowo:

·         poziom dźwięku dla szeptu wynosi 20 dB,

·         hałas uliczny ok. 70 dB,

·         a typowy krzyk ok. 80 dB.

Należy jednak wiedzieć, iż nie tylko poziom dźwięku decyduje
o niebezpieczeństwie hałasu. Szczególnie dokuczliwy jest hałas występujący w postaci pojedynczych impulsów dźwiękowych (trzask, huk) lub w postaci ciągu takich impulsów.

W dzisiejszym zurbanizowanym świecie mamy do czynienia
z powszechną obecnością hałasu. Występuje on zwłaszcza
w dużych miastach, wzdłuż tras komunikacyjnych, wokół obiektów przemysłowych i usługowych.

Klimat akustyczny jest to zespół zjawisk akustycznych występujących na danym obszarze, niezależnie od źródeł je wywołujących. Klimat ten, zwłaszcza w warunkach lokalnych, cechuje się silnymi zmianami w czasie i przestrzeni. Zależy on
w głównej mierze od:

·         stopnia nasycenia danego środowiska urządzeniami i pojazdami,

·         układu urbanistycznego cechującego dane lokalne środowisko,

·         rozplanowania osiedli mieszkaniowych wraz z terenami zieleni, układem komunikacyjnym, obiektami handlowo-usługowymi, zakładami produkcji.

Obowiązujące przepisy prawne, a w szczególności ustawa Prawo ochrony środowiska w art. 25, określają, że źródłem informacji
o hałasie w środowisku jest w szczególności Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ). Ustawa ta nakłada obowiązek wspomagania działań na rzecz ochrony środowiska poprzez systematyczne informowanie organów administracji i społeczeństwa o:

·         stanie środowiska;

·         dotrzymywaniu standardów jakości środowiska;

·         obszarów występowania przekroczeń tych standardów;

·         trendów zmian jakości środowiska.

 

Wojewódzki inspektor ochrony środowiska został ustawowo zobowiązany do dokonywania oceny stanu akustycznego środowiska na terenach nie objętych obowiązkiem opracowywania map akustycznych. Natomiast w odniesieniu do obszarów,
na których mapy akustyczne są wykonywane, inspektor wojewódzki ma obowiązek gromadzenia danych nt. wykonanych map (zgodnie
z art. 120 ustawy Poś)  i przechowywania ich w rejestrze (art. 120a).

Wojewódzki inspektor ochrony środowiska w ramach PMŚ podejmuje więc działania w zakresie badania i oceny stanu akustycznego środowiska w sposób zróżnicowany, w zależności
od tego, czy obszar działania znajduje się poza zakresem realizacji obligatoryjnych map akustycznych czy też podlega procesowi realizacji map akustycznych.

Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska wykonują badania przede wszystkim w ramach monitoringu hałasu Państwowego Monitoringu Środowiska. Podstawowym celem badań monitoringowych jest ocena stanu klimatu akustycznego
w środowisku oraz obserwacja jego zmian, co jest zapisane
w art. 117 Poś, tak by w efekcie:

·         określić skalę zagrożenia,

·         umożliwić efektywne podejmowanie działań zmierzających do poprawy klimatu akustycznego w środowisku na terenie kraju.

W niniejszym raporcie za lata 2007 - 2010 zaprezentowano aktualny stan klimatu akustycznego w środowisku dla kraju w świetle badań:

·         Wojewódzkich Inspektoratów Ochrony Środowiska (wioś),

·         wykonanych na zlecenie GIOŚ przez Instytut Ochrony Środowiska - PIB (IOŚ-PIB),

·         wykonanych przez inne podmioty wykonujące badania hałasu w środowisku wpisane przez wioś do nowej bazy OPH2009.

Systematyczna poprawa jakości środowiska wymaga przede wszystkim postawienia diagnozy opartej na rzetelnych obserwacjach stanu i trendów zmian w tym zakresie. Monitoring hałasu funkcjonuje w sposób umożliwiający porównanie stanów klimatu akustycznego
w różnych przedziałach czasu. Długookresowe zmiany klimatu akustycznego środowiska przebiegają stosunkowo powoli. W celu identyfikacji trendów zachodzących zmian przygotowywane są
w cyklach pięcioletnich publikacje o szerszym charakterze. Są to raporty podsumowujące dane pięciolecia. Oceny przejściowe
w czasie trwania 5-ciolatki sporządzane są na podstawie danych
za danego roku oraz  kumulowanych z roku na rok.

Sytuację tę pokazano na ilustracji 1.1. Kolorem czerwonym oznaczono stan aktualny. 

PMS

Rys. 1.1. Schemat procedury sporządzania kumulowanych ocen przejściowych.

Systematyczne badania hałasu w ramach PMŚ rozpoczęto w roku 1992. W związku z tym, niniejszy raport jest czwartym raportem
z czwartego cyklu pięcioletniego w zakresie monitoringu hałasu środowiskowego:

·         pierwszy cykl monitoringowy: lata 1992-1996,

·         drugi cykl monitoringowy: lata 1997 – 2001,

·         trzeci cykl monitoringowy: lata 2002 – 2006,

·         czwarty cykl monitoringowy: lata 2007 – 2011.

Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska prowadzą przede wszystkim pomiary hałasu:

·         komunikacyjnego - drogowego (monitoringowe oraz kontrolne),

·         przemysłowego (przede wszystkim działania kontrolne).

Problematyka oddziaływania komunikacyjnych (drogowych)
i przemysłowych źródeł hałasu na klimat akustyczny dominuje, więc w treści niniejszej publikacji.

W celu, bardziej kompleksowego spojrzenia na kształtowanie się warunków środowiska akustycznego, do raportu wprowadzono także wyniki badań zagrożenia hałasem kolejowym oraz lotniczym.